واژهشناسى
الغور : قعر هرچيزى و در اينجا منظور باطن است .
النجد : هرچيزى كه از سطح زمين بالاتر رود و بر محيط اطرافش مشرف گردد . در اينجا منظور ، ظاهر امور است .
أرز المومنون : امساك و امتناع كردند .
شعار : پوشش و در اينجا منظور ، نزديكان پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و إله است .
كرائم القرآن : آيات گرانسنگ قرآن .
كنوز الرحمان : خزينهداران علم خداوند .
الرائد : رهبر و پيشگام .
ساختار ادبى
و ناظروا . . . يبصر : مبتدا و خبر است .
داع : مبتدا و خبر آن حذف شده و در اصل چنين بوده است : « هنا داع » .
همچنين ممكن است فاعل براى فعل محذوف باشد : « جائكم داع » .
فليصدق : فعل امر است .
فالناظر . . . يكون : مبتدا و خبر است .
العامل : صفت براى « الناظر » است .
أن يعلم : تاويل به مصدر مىرود و خبر « يكون » قرار مىگيرد .
السائر : خبر مقدم است و مبتداى آن « هو » مىباشد .
شرح و تفسير
( و ناظر قلب اللّبيب به يبصر أمده . . . ) تعبير « ناظر قلب » به بخشى از قلب انسان اشاره دارد كه منشأ آگاهى در انسان است و معادل مردمك در چشم