واژهشناسى
عزائم اللّه : احكام ضرورى دين .
الخصلة : صفت .
يعرّ : خرده مىگيرد .
يستنجح : در پى موفقيت برمىآيد .
مستكينون : خاضعان .
ساختار ادبى
إنّ من عزائم . . . انّه لا ينفع عبدا : مصدر تاويليافته از « انّه لا ينفع » اسم « انّ » نخست قرار مىگيرد و « من عزائم » خبر آن است .
أن يخرج : تاويل به مصدر مىرود و فاعل « لا ينفع » قرار مىگيرد .
لاقيا : حال براى ضمير مستتر در « يخرج » است .
غيره : مفعول « يعرّ » است و فاعل آن ضمير آن مستتر در آن است كه به « عبدا » بازمىگردد .
شرح و تفسير
( إنّ من عزائم اللّه في الذّكر الحكيم الّتي عليها يثيب و يعاقب و لها يرضى و يسخط . . . ) قرآن شامل عبارات قطعى و ظنى است . عبارات قطعى در نصوص صريح و شكناپذير قرآن به چشم مىخورد . اين نوع نصوص ، قابليت تخصيص و تاويل ندارند . براى نمونه : « و پروردگار تو مقرر كرد كه جز او را مپرستيد » « 1 » عبارات ظنى در نصوص متشابه قرآن ديده مىشود كه قابليت
هامش
( 1 ) .وَ قَضى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَ بِالْوالِدَيْنِاسراء / 17 : 23 .