البوالغ : جمع « بالغة » به معناى حجت آشكار . « موعظة بالغة » نيز به معناى پند روشن و آشكار است .
علائق : دلبستگىها .
المفظعات : مصائب و سختىها .
السّياقة : از ريشه « ساق يسوق » به معناى « راندن » است .
لا يظعن : كوچ نمىكند .
لا يبأس : نياز ندارد .
ساختار ادبى
أشهد أن لا إله الا اللّه : « أن » مخففه و اسم آن ضمير شان است و جمله پس از آن خبرش مىباشد .
أوّل : بدل از « اللّه » يا خبر براى مبتداى محذوف « هو الاوّل » است .
كأن : حروف مشبهة بالفعل كه تخفيف يافته و اسم آن محذوف است .
سائق : اين كلمه دوبار تكرار شده كه بار دوم ، بدل براى بار اول است .
شاهد : بدل از « شهيد » است .
درجات متفاضلات : مبتدا و صفت . خبر نيز حذف شده و در اصل چنين بوده است : « درجات متفاضلات لأهل الجنّة » .
شرح و تفسير
( وحده لا شريك له ) اگر خدا بيش از يكى بود ، زمين و آسمان به فساد مىگراييد : « اگر در آنها ( زمين و آسمان ) جز خدا ، خدايانى وجود داشت قطعا زمين و آسمان تباه مىشد . پس منزه است خدا پروردگار عرش از آنچه