خواهد شد . جداى از اين توضيح ، در بحار الانوار از امام على عليه السّلام روايتى نقل شده است كه منظور امام عليه السّلام از واژه « زبد » را مشخص مىكند . در اين روايت شخصى از او مىپرسد كه خداوند آسمانها را از چه آفريد و او پاسخ مىدهد :
از بخار . « 1 »
( جعل سفلاهنّ موجا مكفوفا ) هيچ يك از اجرام آسمانى ساكن نبوده و بلكه همواره به دور خويش و يا جرمى ديگر در چرخش هستند و در هر روز و هر ماه از موضعى به موضع ديگر منتقل مىشوند . بنابراين اجرام آسمانى را به موجى تشبيه مىكند كه همواره در حركت است و از آن جايى كه جهت زيرين اجرام آسمانى براى ساكنان روى زمين قابل رؤيت است ، به جهت زيرين آنها تصريح مىكند و آن را در تشبيه خود بيان مىكند و گرنه اجرام آسمانى به طور كامل در حركت هستند . معناى خشكى و ناروانى از « مكفوف » اراده شده است . ( و علياهنّ سقفا محفوظا ) سقفى كه از شكاف و رخنه و مانند آن ، ايمن است . واژه سقف را براى جهت فوقانى اشياء به كار مىبرند و سزاوار اشاره است كه تعبيرهاى بالا و پايين و زير و روى از ديدگاه ناظر زمينى معنا مىيابند و گرنه اجرام آسمانى در فضا شناور بوده و اين جهات بر آنان اضافه نمىشوند . بنابراين كاربرد بالا و پايين براى آسمانها ، مجازى و نه حقيقى است .
( و سمكا مرفوعا ) مشابه اين عبارت در قرآن نيز آمده است :
رَفَعَ سَمْكَها فَسَوَّاها
« 2 » و به اين معنا است كه خداوند اجرام ستارگان را بر فراز سر ما
هامش
( 1 ) . بحار الانوار : 55 / 88 ؛ عيون اخبار الرضا عليه السّلام : 1 / 241 ؛ علل الشرايع : 2 / 280 .
( 2 ) . « و سقف آن را برافراشت و آن را منظم ساخت » نازعات / 79 : 28 .