بِذاتِ الصُّدُورِ
» است نازل فرمود ، پس هر كه براى خداشناسى غير از اين جويد هلاك است .
شرح
- مرحوم مجلسى ( ره ) علت نزول آيات را براى مردم كنجكاو سه چيز دانسته : 1 - تا فكر دقيق و عميق آنها در معانى اين آيات به كار افتد 2 - تا در خداشناسى بافكار خود تكيه نكنند بلكه بمضامين همان آيات اكتفا كنند 3 - تا اين آيات معيار و ميزانى باشند كه افكار خود را بر آنها عرضه كنند و درست و نادرست آن را باز شناسند ، ولى پيداست كه اين سه معنى لازم و ملزوم يك ديگرند و بيك معنى رجوع كنند . زيرا تا در آيات تعمق نكند نتواند آنها را معيار قرار دهد و چون معيار قرار داد بافكار خود تكيه نكند و مراد از آيات شش آيه اول سوره حديد ( سوره 57 ) قرآنست كه اينك ترجمهء آن را ذكر ميكنيم و توضيح و تفسيرش را كه مناسب اين مختصر نيست باهل تعمق واميگذاريم ، بعد از
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
چنين فرمايد : ( 1 ) آنچه در آسمانها و زمين است تسبيح خدا گويند و او نيرومند و فرزانه است ( 2 ) پادشاهى آسمانها و زمين خاص اوست ، او زنده كند و بميراند و به همه چيز تواناست ( 3 ) او اول و آخر است و آشكار و نهانست و به همه چيز داناست ( 4 ) اوست كه آسمانها و زمين را در شش روز آفريد سپس بعرش پرداخت ، آنچه به زمين فرو رود و آنچه از آن برون شود و آنچه از آسمان فرود آيد و آنچه بسويش بالا رود همه را خدا ميداند ، هر جا كه باشيد او با شماست و به آنچه ميكنيد بيناست ( 5 ) پادشاهى آسمانها و زمين خاص او است و تمام كارها به خدا بازگشت مينمايد ( 6 ) شب را بروز در آورد و روز را بشب در آورد و او از درون سينهها آگاه است .
4 -
عبد العزيز گويد از حضرت رضا ( ع ) راجع بتوحيد پرسيدم ، فرمود : هر كه «
قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ
» را بخواند و به آن ايمان آورد توحيد را شناخته است ، عرض كردم : اين سوره را چگونه بخواند ؟ فرمود چنان كه مردم ميخوانند ، و خود حضرت اين جمله را افزود : چنين است پروردگارم [ چنين است پروردگارم ] ( افزودن اين جمله پس از پايان سوره مستحب است و مانند گفتن « صدق اللَّه العلى العظيم » پس از پايان قرآن و گفتن « لبيك » بعد از «
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا
» مىباشد .
باب نهى از سخن گفتن در چگونگى
1 -
امام باقر ( ع ) فرمود : در باره خلق خدا سخن گوئيد و راجع به خدا سخن نگوئيد زيرا سخن