فرسود . قريشيان براىچهارمين بار ناگزير از ويرانى و نوسازى كعبه شدند .
به گفتهء ابن اسحاق ، پيامبر صلى الله عليه و آله در آن هنگام 35 ساله بود و شخصاً در آن مراسم حضور داشت ؛ يعنى اينواقعه ، پنجسال پيش از بعثت و هجده سال پيش از هجرت رخ داده است . در همين بازسازى بود كه پس از اختلاف نظر سران قريش ، پيامبر صلى الله عليه و آله ، حجرالاسود را در جاى خود نصب كرد .
در اين نوسازى ، بلنداى خارجى كعبه به هجده ذراع ( 5 / 13 متر ) رسيد ؛ يعنى نُه ذراع بر بناى ابراهيم افزوده شد و از عرض آن شش يا هفت ذراع ( حدود 5 / 4 متر ) كاهش يافت . آنگاه نماى آن را با سنگ پوشاندند و درِ آن را چهار ذراع و يك وجب بالاتر از كف ، كار گذاشتند . در درون كعبه نيز شش ستون ، در دو رديف برپا ساختند و در قسمت داخلىِ ركن شامى ، خزانهاى فراهم آوردند و پس از پايان كار ، كعبه را با پارچهء كتان يمانى پوشش دادند .
مٌلتزم ، مُستجار ، حَطيم
ملتزم ميان حجرالأسود و درِ كعبه است . مستجار ميان ركن يمانى و درِ بستهء پشت كعبه است ( ابنجبير در « سفرنامه » و محب طبرى در « القرى » آن را چنين خواندهاند . ) حطيم را اينگونه گفتهاند كه ميان حجرالأسود و مقام ابراهيم و حِجر اسماعيل است . آن را به گونههاى ديگر نيز محدود كردهاند . مىگويند : در سه مكان يادشده ، دعا مستجاب است .
چاه زمزم
چاه زمزم در هجده مترى جنوب مقام ابراهيم در داخل مسجد واقع است . هنگامىكه خداوند آب زمزم را براى اسماعيل روان ساخت ،
ساختمان مسجد الحرام (مكه مكرمه) (فارسى) — صفحة 17
مساهمون: سلمى سمر دملوجى
ص١٧