بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
شهيد كيست ؟
راغب اصفهانى در معنى آيهء
« وَ الشُّهَداءُ عِنْدَ رَبِّهِمْ لَهُمْ أَجْرُهُمْ
» « 1 » ، گويد : شهيد را به اين سبب شهيد گويند كه در حال شهادت نعمتهاى آن جهان را مىبيند . يا به واسطهء آنست كه نزد خدا حاضر مىشود ، چنانچه مىفرمايد : «
عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ
» .
مرحوم علامه شهيد مطهرى گويد : مرگى شهادتست كه انسان با توجه به خطراتى احتمالى يا يقينى فقط به خاطر هدف مقدس و انسانى يا به تعبير قرآن
« فِي سَبِيلِ اللَّهِ »
از آن استقبال كند . و شهادت دو ركن دارد : يكى اينكه در راه خدا باشد ، دوم آنكه هدف مقدس باشد .
شهادت به حكم اينكه عملى آگاهانه و اختيارى است و در راه هدفى مقدس است و از هر گونه انگيزهء خودگرايانه ، منزه و مبراست ، تحسين انگيز و افتخار آميز است .
به نظر مىرسد كه كلمهء « شهيد » چون از « شهادت » گرفته شده ، شهادت و شاهد و شهيد به معنى گواه است براى اثبات هر حقى بعد از بينه از راه اثبات گواه ، و شاهد لذا شهيد گواه حقانيت است .
صاحب كتاب « الفقه على المذاهب الاربعة » گويد : شهيد بر سه قسم است :
1 - شهيد دنيا و آخرت و آن شهيدى است كه در راه خدا و در ميدان جنگ كشته شود .
2 - شهيد در آخرت . و آن كسى است كه در ميدان زخمى شده ولى بعد از مدتى فوت شود چنين كسى ثواب شهيد را دارد ؛ مانند آدم غرق شده ، و يا كسى كه در غربت بميرد . و چنانچه در روايات دارد
« من مات غريبا كمن مات شهيدا »
اينها در حكم شهيدند ، يعنى در آخرت ثواب
هامش
( 1 ) سورهء حديد آيه 19