شدن حج وابسته بر اين نيست كه مكلف قبلا طى طريق كرده باشد به عبارت ديگر اينكه مكلف وقتى كه استطاعت پيدا كرد حج بر او واجب است خواه مسير اينجا تا مكه را بپيمايد يا نه . پس وجوب حج و آمدن حكم بر ذمه مكلف وابسته بر طى طريق نيست اگرچه انجام اعمال حج وابسته برآن باشد .
از اينجا يك نكته ديگر هم معلوم مىشود و آن اينكه مطلق و مشروط بودن واجبات ، نسبى و اضافى است يعنى يك واجب واحد نسبت به يك چيز مطلق است و نسبت به چيز ديگر مشروط مىباشد چنانچه اين امر از مثالهاى ذكر شده كاملا مشخص است .
عبارت كتاب چنين است :
اذا قيس وجوب الواجب الى شىء آخر خارج عنه فهو لا يخرج عن احد نحوين هنگامى كه واجب شدن عملى را با چيز ديگرى كه خارج از آن عمل واجب است مقايسه شود پس آن واجب از دو حال خارج نيست اما ان يكون وجوب الواجب غير متوقف على تحقق ذلك الشىء يا واجب شدن آن عمل ، وابسته بر تحقق آن شىء نيست كوجوب الحج بالنسبة الى قطع المسافة مثل واجب شدن حج نسبت به پيمودن مسير [ كه وجوب حج وابسته بر طى مسافت نيست ] فالحج واجب سواء قطع المسافة او لا پس حج واجب است خواه مكلف ، مسافت اينجا تا مكه را برود يا نه .
الموجز في أصول الفقه ( فارسى ) — Page 219
Contributors: الشيخ جعفر السبحاني
P.219