- 23 -
( 1 ) محمد بن مثنى ، از محمد بن جعفر ، از شعبة ، از عمرو بن مرّة ، از مرّه همدانى ، از ابو موسى اشعرى ، براى ما نقل مىكرد كه پيامبر صلى اللّه عليه و سلم فرموده است : فضيلت عايشه بر زنان چون فضيلت تريد بر ديگر خوراكىهاست ! « 1 »
( 2 ) همچنين على بن حجر ، از اسماعيل بن جعفر ، از عبد الله بن عبد الرحمن بن معمر انصارى كه به ابو طوالة « 2 » معروف است براى ما نقل كرد كه مىگفته است از انس بن مالك شنيده است كه همين حديث را از پيامبر صلى اللّه عليه و سلم نقل كرده است . « 3 »
- 24 -
( 3 ) قتيبة بن سعيد ، از عبد العزيز بن محمد ، از سهيل بن ابى صالح از پدرش ، از ابو هريره نقل مىكند كه مىگفته است : پيامبر صلى اللّه عليه و سلم را ديدم كه پس از خوردن پارهاى كشك وضو گرفت و بعدها ديدم كه آن حضرت از گوشت شانه گوسپند خورد و بدون اينكه وضو بگيرد ، نماز گزارد . « 4 »
هامش
( 1 ) . شيخ عبد الرءوف مناوى در شرح خود بر شمائل نوشته است كه گفتهاند چون مرّه همدانى ، ابو موسى را هرگز نديده است ، اين خبر منقطع است . وانگهى بايد توجه داشت كه بدون ترديد خديجه ( س ) و فاطمه ( س ) از عايشه فضيلت بيشترى دارند ، به علاوه گروهى بسيار از دانشمندان گذشته و حال - قرن دهم هجرى - گفتهاند كه هيچكس قابل مقايسه با پارهء تن پيامبر ( ص ) نيست كه درباره فاطمه فرموده است پارهء تن من است . شيخ على قارى هم مىنويسد در اين حديث دليلى بر فضيلت عايشه بر ديگر زنان از جميع جهات نيست و در اخبار صحيح فضيلت فاطمه ( س ) بر او تصريح شده است .
( 2 ) . ابو طواله ، درگذشته پس از سال 100 هجرى است كه به روزگار حكومت عمر بن عبد العزيز قاضى مدينه بوده است .
( 3 ) . اين حديث را مسلم هم با اسناد ديگرى از همين عبد الله بن عبد الرحمن در صحيح ، جلد هفتم ، صفحهء 139 چاپ مصر آورده است - در باب فضايل صحابه - شيخ على قارى در شرح خود بر شمائل درباره اين حديث هم گفته است كه به تصريح رسول خدا ( ص ) براى عايشه ، مقام خديجه ( س ) به او ارزانى نشده است و فاطمه ( س ) از هر دو برتر است كه پاره تن پيامبر ( ص ) بوده است و كسى را بر پاره تن آن حضرت فضيلت نيست .
( 4 ) . شيخ على قارى مىگويد ، منظور ترمذى از آوردن اين حديث بيان اين موضوع است كه كشك و گوشت شانه گوسپند از جمله خورشهاى پيامبر ( ص ) بوده است و ظاهر اين حديث هم دلالت بر آن دارد كه ابو هريره مىخواسته است بگويد حكم سابق كه وضو گرفتن يا شستن دستها پس از خوردن كشك بوده است با عمل پيامبر ( ص ) در مورد بعد نسخ شده است . در صحيح مسلم ، چاپ مصر از روى چاپ استانبول ، جلد اول ، صفحهء 187 هم در اين باره احاديثى آمده است .