هامش
ومددكار أهل ايمان خداى وفرشتگان وپيمبران وياور مشركان هيچكس نباشد ، چنانكه خداى فرمايد : « وَما للظّالمين من أنصار » .
وحضرت صديقه صغرى در اين جمله شأن ومقام ووخامت عاقبت يزيد وآن كس كه أو را به ولايت عهد بركشيد ، معين مىفرمايد ونيز از ضعف وزوال ايشان ودولت وسلطنت ايشان وعذاب ونكال ايشان خبر مىدهد وعاقبت انجام ونيروى أهل حق را مكشوف مىفرمايد .
و « عبرة » به فتح عين مهمله وسكون باء موحده به معنى أشك باريدن است . يقال عبر الرجل از باب علم فهو عابر وعبران وهي عبرى وعابر أيضاً .
و « حرّة » به كسر حاء مهمله وتشديد راء مهمله به معنى تشنگى وافروختگى حرّان تشنه حرّى زن تشنه .
و « نطف الماء » باطاء مهمله از باب ضرب ونصر نطفا ونطافا به فتح اوّل در هردو يعنى روان شد آب و : تحلب العرق وانحلب أي سال .
« جبوب » به ضمّ جيم وبا به معنى « زمين درشت » وگفتهاند به معنى « روى زمين » است وضاحيه باضاد معجمه وحاء مهمله « زمين آفتاب تابيده » را گويند . از كلام ايشان است مكان ضاح أي بارز للشمس گفته مىشود : فلان انتاب القوم ، أي أتاهم مرّة بعد أخرى .
و « عسلان » به فتح عين وسين مهملتين « پويه ودويدن گرگ ومردم » است . يقال ذئب عاسل وجمع آن عسّل وعواسل است وهم عاسل ، « گرگ » را گويند وجمعش عواسل باشد ودر نسخ مختلفه : تعقرها أمّهات الفراعل باعين مهمله وقاف وتعفرها الفراعل باعين مهمله وفاء بدون لفظ امّهات ويقفوها الفراعل باقاف وفاء وواو ويعفوها أمّهات الفراعل باعين وفاء وواو .
اما « عقر » باعين مهمله مضمومه وقاف به معنى « جراحت وزخم » است وبه معنى « خستن ورنج كردن » است وكلب عقور يعنى « سگ زخمزننده . »
و « عفر » به فتح عين وسكون فاء به معنى خاك آلوده كردن ودر خاك غلطانيدن مثل تعفير از باب تفعيل وعفير گوشت به آفتاب خشك كرده است وگفته مىشود : قفيت على أثره بفلان أي أتبعته إيّاه وقفوته قفوا وقفوّا يعنى تبعته .
و « عفاء » به فتح عين مهمله وفاء والف ممدوده به معنى « خاك وناپايد شدن ونيست گرديدن » وعفا المنزل وتعفّى يعنى « كهنه ومندرس شد » وعفت الريح المنزل وعفّته أي درسته لازم ومتعدي هردو استعمال شود وفلان تعفوها الأضياف وهمچنين تعفيه الأضياف أي تنزله .
ودر اين جمله اين لغت أخير انسب مىنمايد چه كنايت از آن است كه ايشان را جز وحوش بيابان يار ونديم نيست ؛ زيرا اگر به معاني ديگر لغات برويم وبگوييم حيوانات آن أجساد را در خاك پنهان كردند يا ناچيز ساختند ، با شأن شهدا ودفن ايشان وتافتن آفتاب بر أبدان مطهره ايشان وصدور أغلب اخبار بعيد خواهد بود .