هامش
- مكان ؛ وگرنه در مكّه معظمه به خاك رفت ، وآمدن آن حضرت به مصر بعيد مىنمايد . نيز معلوم نيست كه از ازدواج آن حضرت كسى به مصر شده باشد تا در مصاحبت شوهر سفر فرموده باشد ؛ واللّه اعلم .
( 1 ) . يعنى أسير .
( 2 ) . اين قسمت در بحار ج 42 ، ص 92 از مناقب « ابن شهرآشوب » نقل شده است .
( 3 ) . اين زينب همان است كه در چند صفحه قبل گفتيم تصحيف شده وگويند صحيح آن خديجة است ومحتمل است كه صحيح آن رقية ظالصغرى باشد .
( 4 ) . در إعلام الورى كلمهء صغرى بدان اضافه نشده وقبلا هم چنين ذكر فرموده است كه مادر رقية ، امّ حبيب دختر ربيعة وبا برادرش عمر بن علي توأم بودهاند . در اين صورت ، احتمال قبلي ما كه زوجهء عبد الرّحمان بن عقيل شايد رقية الصّغرى باشد ، به حال خود باقي است وبه نقل صاحب مناقب مادر نفيسة وزينب صغرى ورقية صغرى ، امّ سعيد بنت عروة بن مسعود ثقفية است .
( 5 ) . بارگاهى كه به آل پيغمبر أكرم شرافت يافته وبه دختر رادمرد پسنديده علي عليه السّلام ، يعنى رقية .
( 6 ) . از حضرت رضا عليه السّلام فقط حضرت جواد باقي مانده است .
سپهر ، ناسخ التواريخ حضرت زينب كبرى عليها السّلام ، 1 / 6 - 10 ، 14 - 27
از اين پيش در شرح أسامي وكناى بنات مكرمات حضرت أمير المؤمنين صلوات اللّه عليه به اخبار متعددة وعقايد مختلفه كه در اين باب رفته است ، أشارت شد . هم اكنون به ذكر پارهاى اختلافات ديگر مىپردازيم تا در اين مطالب ، حالت انحصارى حاصل آيد وحقيقت مطلب نيكتر مفهوم شود وبه خواست خداوند متعال پارهاى شبهات مرتفع شود .
در كتاب عمدة الطالب به اين ترتيب مسطور مىشود ، ورقية الكبرى را مقدم مىنويسد ، ومىگويد :
« رقية الكبرى كنيتش امّ كلثوم واز بطن مطهّر حضرت صديقه طاهره سلام اللّه عليهاست وبه سراى عمر بن الخطاب به زناشويى برفت ؛ چنان كه از اين پس ، ان شاء اللّه تعالى مذكور مىشود ؛ لكن در الفصول المهمّة وكشف الغمّة بعد از زينب الكبرى به امّ كلثوم الكبرى اشاره وبه همان كنيت قناعت كرده است .
ودر نور الابصار مىگويد : « امّ كلثوم كبرى قبل از رحلت رسول خداى صلّى اللّه عليه واله تولد يافت وبه سراى عمر بن الخطاب شد . »
وبعد از امّ كلثوم ، زينب الكبرى را نام مىبرد ومىگويد : « زينب الكبرى شقيقه حسن وحسين عليهما السّلام است . »
بعد مىفرمايد : « رقية شقيقه عمر أكبر است . »
واز اين كلام معلوم مىشود كه امّ كلثوم كبرى را رقية نام نيست ورقية از بطن مبارك حضرت صديقه طاهره سلام اللّه عليها نيست ، وابن أثير در تاريخ الكامل ونيز در بعضي كتب ديگر ، زينب الكبرى را بر امّ كلثوم مقدم مىنويسند وعمر بن علي ورقية بنت على را شقيق يكديگر مىنگارند .
سپهر ، ناسخ التواريخ حضرت زينب كبرى عليها السّلام ، 1 / 36 - 37
علّامه مجلسي در جلد دهم بحار الأنوار وصاحب رياض الشهادة در زير داستانى حكايت كند كه چون شب هنگام دررسيد ، حضرت فاطمه ، امام حسن را بر دوش راست وامام حسين را بر دوش چپ بنشانيد وبا دست راست ، دست چپ امّ كلثوم را بگرفت وبه حجرهء مبارك رسول خداى صلّى اللّه عليه واله برفت واز آن پس -