القندوزي ، ينابيع المودّة ، 3 / 84 - 86
في الاختصاص : سئل أمير المؤمنين عليه السّلام : ما يقول الفرس في صهيله ؟ فقال عليه السّلام : إنّ للفرس في كلّ يوم ثلاث دعوات مستجابات ، يقول في أوّل نهاره : اللّهمّ وسّع على سيّدي الرّزق ، ويقول في وسط النّهار : اللّهمّ اجعلني إلى سيّدي أحبّ من أهله وماله .
هامش
- يعنى : اين فرزند من در كربلا شهيد مىشود با شدت عطش وأسب أو مىرمد وحمحمه مىكند ودر حمحمه مىگويد : الظّليمة الظّليمة از أمتي كه كشتند پسر پيغمبر خود را وحال آنكه تلاوت مىكنند قرآني را كه خداى به أو فرستاده [ است ] . 14
آنگاه علي عليه السّلام ، اين اشعار را أنشأ فرمود وقرائت كرد :أرى الحسين قتيلا قبل مصرعه * علما يقينا بأن يبلى بأسراري
إذ كلّ ذي نفس أو غير ذي نفس * كلّ إلى أجل يجري ومقدار
فما أمرّ زمان أغبر وجلا * ولا أري اليوم صفوا بعد إمرار( 1 ) . ارتقا : بالا رفتن ، بلند شدن .
( 2 ) . صهيل : شيههء أسب .
( 3 ) . عويل : ناله .
( 4 ) . دوس ( به فتح دال ) : لگد زدن .
( 5 ) . خلاصهء اشعار : فخر وبخشش وبزرگى مرد وروى زمين تاريك گشت . درهاى آسمان بسته شد . اى خواهر ! برخيز وببين ! اين أسب خبر مرگ پسر پيغمبر آورده است . ولى خداى از گنهكاران انتقام خواهد كشيد .
( 6 ) . اصغا : شنيدن ، گوش دادن .
( 7 ) . خمار ( به كسر خا ) : پارچهاى كه زنان سر خود را به آن پوشند .
( 8 ) . جندل ( فعل رباعي مجرد ) : به خاك انداختن ، هلاك كردن . ضيغم : شير .
( 9 ) . خلاصهء اشعار : مصيبت من بالاتر از اين است كه به فكر گنجد وبا شعر نوحهسرايى شود . برادرم را روى خاك افتاده مىبينم . اگر بردبارى خدا نمىبود . سرگردان وديوانه مىشدم . اى نفس ! بر سختيهاى روزگار بردبار باش كه حسين به سوى پروردگار آسمان سفر نمود .
( 10 ) . ستام ( به كسر اوّل ) : ساخت ويراق زين أسب . لگام ( كه معرب آن لجام است ) : دهنه ، افسار .
( 11 ) . شخودن ( به فتح اوّل ) : خراشيدن ، مجروح كردن .
( 12 ) . ( چون اين يك بيت معناى لطيفى را متضمن است ، آن را جداگانه معنا مىكنيم ) : ماتم ديدهاى كه نيمى از جانش مرده ونيمهء ديگرش زنده است ، چهگونه مىتواند نيمهء جان خود را تسليت گويد ( يعنى با كشته شدن برادرم نيمى از جانم رفت ) .
( 13 ) . خلاصهء اشعار : نيش وچنگال روزگار ما را پاره كرد وجمعيت ما را متفرق نمود . اگر اندكى از مصيبتهاى من بر كوه رضوى وارد مىشد ، گسيخته مىگشت . برادرم شهيد شده [ است ] وديگر در پيشآمدهاى روزگار تكيهگاهى ندارم .
( 14 - 14 ) . [ اين مطلب را در ناسخ التواريخ سيد الشهدا ، 1 / 326 - 327 نيز ذكر كرده است ] .
سپهر ، ناسخ التواريخ سيد الشهدا عليه السّلام ، 3 / 2 - 6