حاجتمندان بر اثر ضعف واحتياجشان خوار وبىارزش شمرده شوند وبر عكس ، أغنياء نسبت به نيازمندان بىاعتنا باشند ونيرومندان بر ضعفا وناتوانان تكبّر ورزيده وآنها را حقير شمارند ، بلكه همهء آنان به سبب اتّحاد همانند يك تن باشند .
( 51395 - 51379 ) پاسخ به كسى كه در مدح آن حضرت مبالغه كرد : اما آنچه از سخنان امام در پاسخ شخصي كه برخاست وأو را بسيار ستود ، برمىآيد ، آن است كه مىخواهد أو را از زيادة روى در تعريف وستايشهاى فراوان منع كند ، ويا اين كه بطور كلّى ستودن اشخاص را جلو رويشان اگر چه سزاوار آن باشند ، از كارهاى ناپسند وزشت به حساب آورد وعلّت آن هم روشن است ، زيرا اين عمل در بيشتر اشخاص باعث پيدايش خود بزرگ بيني وخود پسندى ، در نفس وكردار مىشود .
( 51448 - 51396 )
انّ من حق من عظم . . . احسانه اليه ،
در اين جمله حضرت ( ع ) با يك استدلال منطقي توضيح داده است كه : هر كس مورد لطف واحسان ونعمت فراوان الهى واقع شود سزاوار است كه غير از ذات أقدس أو ، همه چيز در نظرش حقير وكوچك شمرده شود .
صورت استدلالي كه در اين سخن امام ( ع ) مقدّر است قياسي است مركب از شكل أول كه مقدمات آن چنين است :
مقدمهء أول ( صغرى ) : هر كس كه مورد لطف وعنايت واحسان ونعمت حق تعالى واقع شود سزاوار است كه از همه بيشتر عظمت واحترام الهى دل وجان أو را فرا گيرد .
مقدمه دوم ( كبرى ) : وهر كس چنين باشد ( از همه بيشتر . . . . ) شايسته است كه بجز ذات پروردگار همه چيز در نزد أو حقير وكوچك به شمار آيد .
شارح ، مقدمهء أول را جملهء : « انّ من حقّ من عظم . . . » گرفته است ، وراجع به مقدمه دوم قياس مىگويد : از عبارت « لعظم ذلك » استفاده مىشود