ستارگان زينت دهندهء آسمان با پرتاب به سوى شياطين از بين مىروند ولازمهء اين امر به مرور زمان از بين رفتن تمام ستارگان يا تعدادى از آنهاست بديهي است كه اين نقصان هرگز به وجود نيامده است واگر بگوييد شهابها غير از ستارگان زينت دهندهء آسمان هستند ، اين مخالف سخن حق تعالى است كه فرمود :
وَلَقَدْ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ وَجَعَلْناها رُجُوماً لِلشَّياطِينِ
. اين آية تصريح دارد بر اين كه شهاب رجم كنندهء شيطان همان چراغها وستارگان زينت دهندهء آسمان مىباشند .
در پاسخ اشكال اوّل مىگوييم : منافاتى ميان ظاهر آية وآنچه كه ما ذكر كرديم نيست به اين شرح كه چون آسمان دنيا مانع نور ستارگان نيست ، عقل مردم هنگام نگاه كردن به آسمان ومشاهدهء ستارگان حكم مىكند كه آسمان دنيا به وجود ستارگان زينت داده شده ، پس صحيح است فرمودهء حق متعال :
إِنَّا زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِزِينَةٍ الْكَواكِبِ
، زيرا زينت آسمان دنيا به ستارگان نسبت به توّهم مردم در رابطه با آسمان دنياست .
پاسخ ما به اشكال دوّم اين است ، كه شهابهاى ثاقب غير از ستارگان ثابتند .
امّا در بارهء سخن حق متعال :
وَلَقَدْ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ وَجَعَلْناها رُجُوماً لِلشَّياطِينِ
مىگوييم : هر جرم نوراني كه در جوّ بالا يا در آسمان روشنايى مىدهد براي مردم روى زمين چراغ به حساب مىآيد ، جز اين كه بعضي از چراغها در طول زمان باقي هستند كه از آنها به ثواقب تعبير مىشود ، وبعضي متغيراند كه از آنها به شهاب تعبير مىشود . خداوند آنها را ايجاد كرده ورجم شياطين قرار داده است ، نسبت به توهم ما ، بر آنها صدق مىكند كه زيور آسمان باشند .
( 1519 - 1397 )
فرموده است : ثمّ فتق ما بين السّماوات . . . تا ولا يشيرون اليه بالنظائر
در توضيح مطالب فوق بحثهايى به شرح زير است :