به أموري كه وضع جامعه را بهبود مىبخشد آگاه باشد توانايى لازم در تعادل بودجه كشور را داشته باشد واز حرفه‌هاى غير مفيد به حال جامعه ، جلوگيرى كند . جلو اسراف را گرفته وهزينه‌ها را به اندازهء لازم زندگى محدود كند . حوادث جزئي وفوايد تجربى را دقيقا بداند وآنها را حفظ ونگهدارى كند ، زيرا آنها يادآورى والگو مىباشند .
طرف مشورت در امر جنگ علاوة بر اين كه بايد أنواع جنگها را بشناسد واخبار جنگ گذشتگان ورسوم وآيين آنها را بداند ، احاطهء علمي كامل به وضع مردم شهر خود وجنگجويان وساز وبرگ وتعداد آنها وآگاهيهايشان در فنون جنگى ، عادات ورسوم مردم شهر ، پاكيزگى اخلاق وصفاى نيّتشان ويا ضدّ اينها را بداند تا در جنگ وكارزار بتواند در هر زماني با توجّه به روحيهء دشمن مقايسه كند ، همچنين بايد تمام جزئيّات أمور گذشته را در نظر بگيرد زيرا أمور در مشابهتها سنجيده مىشوند ومورد استفاده قرار مىگيرند . از مطالعهء دقيق اين أحوال مقدّماتى به دست مىآيد كه در مشورت به كار مىآيد .
طرف مشورت در نگهبانى شهر شايسته است ، تمام أنواع نگهبانى را براي بلاد مختلف اعمّ از كوه ودشت وصحرا ودريا وآنچه كه در رابطه با اين خصوصيّات است وجايگاههاى اسلحه خانه را از نظر نزديكى ودورى وجاهاى بلند خوفناكى كه دشمن فريبكار در آن پناه مىگيرد بداند . به پاسدارى ومراقبت از مناطق فرمان دهد ودر هر حال دقّت لازم را بكند ، زيرا ممكن است دشمن بر اين أمور آگاه شده باشد ، بعلاوة بايد تعداد محافظان ونگهبانان ونيّتشان را بداند تا اگر تعدادشان كم باشد افزايش دهد وخيرانديشان را بجاى خائنين بگمارد . بايد به ميزان مواد غذايى وآنچه كه لازم است از خارج شهر فرآهم شود آگاهى داشته باشد زيرا اگر مواد غذايى وآنچه جانشين مواد غذايى مىشود از بين برود حفظ شهر ممكن نيست . بنا بر اين لازم است طرف مشورت به
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — Page 166
Contributors: ابن ميثم البحراني
P.166