( ركن دوّم )
ركن دوّم در تشبيه [ وجه شبه است ]
داراى بحثهايى است :
بحث أول - در اقسام وجه شبه
وداراى چند صورت است : وجه شبه يا صفت حقيقي است يا إضافي ، در صورتي كه صفت حقيقي باشد يا كيفيّت جسماني است يا نفساني ، در صورتي كه كيفيّت جسماني باشد يا محسوس به احساس اوّليّه است يا محسوس به احساس ثانوية :
الف - محسوس به احساس اوّليّه :
1 - محسوس به حسّ بينايى مانند تشبيه گونه به گل در سرخى وتشبيه صورت به روز ومو به شب .
2 - محسوس به حسّ شنوايى ، مانند تشبيه قرقر شكم انسان گرسنه به صداى جوجهها وتشبيه صداى زشت به آواز خر .
3 - محسوس به حسّ چشايى ، مانند تشبيه بعضي از ميوههاى شيرين به عسل وشكر .
4 - محسوس به حس بويايى مانند تشبيه بعضي از بوهاى خوش به مشك وكافور .
5 - محسوس به حسّ لامسه مانند تشبيه جسم نرم وملايم به خز وجسم زبر به پلاس .
ب - محسوس به احساس ثانويّه عبارتند از اشكال ومقادير وحركات .
اشكال يا مستقيماند يا دايره :
1 - تشبيه در شكل مستقيم مانند مرد راست قامت به نيزه .
2 - تشبيه در شكل دايره مانند تشبيه شيء مدوّر به كره وحلقه .
مثال تشبيه در مقدار مانند تشبيه شيء بزرگ جثّه به شتر وفيل .