نمىبالد .
( 1 )
از همان راه امن خطر مىآيد !
« 1 » از جمله سخنان دلاويز جاودانهء امام عليه السلام اين كلمات زرين پرارج است كه مىفرمايد :
« من مأمنه يؤتى الحذر ، يكتفي البيت بوحي الحديث ، و ينبو البيان عن قلب الجاهل ، و لا ينتفع بالقول ، و إن كان بليغا مع سوء الاستماع . . . » « 2 »
« خطر از همان راه امنش ، فرا مىرسد ، خردمند را قرينهء حال كفايت مىكند ، در حالى كه توضيح و بيان هم از دل نادان دور مىماند و از سخن سودى نمىبرد ، هر چند سخن بليغ باشد نادان با بد شنيدن خود بهرهاى از آن نمىبرد . »
اما آنچه از اين سخنان بليغ استفاده مىشود :
( 2 ) 1 - براستى كه آنچه آدمى از آن مىترسد از همان جايى مىآيد كه خود را در امان مىبيند معناى اين سخن آن است كه كسانى محافظان زيادى براى حفظ و پاسدارى از زندگيشان مىگمارند ، همان كارى كه پادشاهان و رؤسا مىكنند ، بيشتر اوقات آنچه را كه آنان برحذرند از طريق همان نگهبانان بر سر ايشان مىآيد ، زيرا همانها هستند كه خون ايشان را مىريزند چنان كه در مورد بعضى از پادشاهان زياد اتفاق افتاده است .
( 3 ) 2 - خردمند تيزهوش آن كسى است كه امور را از اشاره و از روى قرينهء احوال مىفهمد و نيازى به تفكّر و بازگشودن سخن نيست .
هامش
( 1 ) اين ضرب المثل در ميان مردم بىسواد و عامى معروف است . نظير اين در فارسى و شايد در زبانهاى ديگر نيز وجود داشته باشد ، به كتابهاى امثال و حكم مراجعه كنيد . م
( 2 ) تذكرهء ابن حمدون : ص 26 .