خامسا - تذكرهنويسانى كه معاصر با ميرزا مهدى خان يا اندكى پس از او بودهاند ، در كتابهاى خويش ويرا بلقب كوكب خواندهاند ، از آن جمله والهء داغستانى مؤلف رياض الشعر است كه ذيل عنوان ميرزا مهدى كوكب نويسد :
« از مستعدان روزگار و صاحب كمالان والامقدار بود در خدمت قهرمان ايران « 1 » بسر مىبرد » .
اين ميرزا مهدى كوكب چه كسى جز مؤلف دره تواند بود ؟ . اگر در مورد فرمان شاه سلطان حسين باحتمال ضعيف و غير قابل قبول ممكن بود دو ميرزا مهدى خان تصور كرد ، يكى مهدى باغبانباشى و ديگرى ميرزا مهدى خان منشى نادر ، در عصر نادر ، ميرزا مهدى كوكب كه از مستعدان و صاحب كمالان والامقدار روزگار باشد و در خدمت نادر بسربرد ، جز ميرزا مهدى خان استرابادى نمىتوان تصور كرد و در تاريخها اثرى از ميرزا مهدى خان ديگرى نيست .
على قلى خان واله ، رياض الشعراء را به سال 1169 پايان داده و مادهتاريخ اختتام آن را چنين سروده است :
اين تذكره چون طربفزاى دل شد * تاريخش را دل از خرد سائل شد
گفتا ز « رياض الشعراء » رفت « خزان » * « وردى » چو بهار سر زده داخل شد
« رياض الشعراء » ، به حساب ابجد 1613 است ، چون « خزان » را كه به حساب ابجد 658 است از آن كسر كنيم ، 955 باقى مىماند و چون ورد سر زده « ردى » را كه 214 است بر آن بيفزاييم 1169 خواهد بود .
بنابراين واله معاصر ميرزا مهدى خان بوده است ، و تصريح او به ملقب بودن وى به كوكب دليل غير قابل ترديد است .
حال بازهم ممكن است بگويند ، چون در نوشتهء واله تصريحى بمؤلفات ميرزا مهدى خان نيست و شعرى را هم كه واله بنام مهدى كوكب نوشته است ، در جهانگشا
هامش
( 1 ) - مقصود از قهرمان ايران « بتصريح خود وى » نادر شاه است .