نقشهء سبزه ميدان اخيرا نقشهء تصويرى آبرنگ سه جانبه از نماى ( فاساد ) ساختمانى كه براى سبزه ميدان كشيده بودند ديدم . متأسفانه نام معمار يا طراح در آن نيست اما چون سند مهمى است شرحى را كه ناصر الدين شاه ذيل آن نوشته است چاپ مىكنيم تا بتوانيم عكس رنگى از خود نقشه تهيه كنيم و ان شاء الله در چاپ دوم اين كتاب آن را بياوريم .
اين يادگار نفيس متعلق است به دوست گرامى آقاى سعيد اعتماد مقدم كه به توارث به ايشان رسيده است .
مىدانيم كه حاجى على خان حاجب الدوله ( فراشباشى ) بانى و موجد سبزه ميدان بود . او اين تصوير و طرح موجود را به نظر ناصر الدين شاه مىرساند . شاه زير آن دستورى به صدر اعظم دربارهء پرداخت مخارج ساختمان آنجا توسط دولت به طريقهاى كه مبالغ پرداختى مذكور از درآمد حاصل از اجارهء مغازهها و حجرهها به اصناف استهلاك شود ، به خط خود نوشته است و اين است متن دستنوشتهء ناصر الدين شاه :
« ساختن اين سبزه ميدان به اين وضع و تركيب خيلى واجب است كه ديگر كسافت ( كذا ) اين ميدان نقل مجلس كل ايران و عالم نباشد به علت اينكه راهرو گذرگاه جمع روى زمين است :
انشاء الله تعالى جناب صدر اعظم قرار تنخواه خرج اين را بدهند و حاجى على خان فراشباشى به زودى اينجا را بسازد به همين تركيب و اصنافهاى خوب پاكيزه بياورد بنشاند . چون براى نشستن اصناف جاى بسيار مرغوبى است . لهذا پولى كه براى خرج دادهايم حاجى على خان بايد در چهار سال به ديوان پس بدهد .
البته البته جناب صدر اعظم قرار بدهند از فردا به دست گرفته بسازند . بسيار واجب است . »
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى ) — صفحة 1146
مساهمون: محمد حسن خان اعتماد السلطنه
ص١١٤٦