يادداشتهاى محبوبى اردكانى
يادداشتهاى مرحوم محبوبى اردكانى بر دو دسته است : يك دسته در حاشيهء چاپى المآثر و الآثار ( يادداشتهاى كوتاه ) و دستهء ديگر بر روى اوراق ( يادداشتهاى مفصل ) و من آن همه را به ترتيب صفحات و نظم ابواب كتاب درهم كرده و براى اينكه هر شرححال معلوم باشد مربوط به كيست عناوين و سرفصلهايى بر متن نوشتهء آن مرحوم افزودهام . مرحوم محبوبى اردكانى به تصور اينكه نوشتههاى او به صورت پاورقى و حاشيه يا توضيحات و تعليقات چاپ خواهد شد هر ترجمه و مبحثى را با ارجاع دادن به صفحه و سطر نسخهء چاپى مشخص ساخته بود . البته من هم شمارهء صفحات چاپ نخست ( سنگى ) و هم چاپ كنونى را ذيل هريك از عنوانها آوردهام تا مراجعه به هريك از دو چاپ از متن المآثر و الآثار آسان باشد .
محبوبى اردكانى در نگارش شرح احوالها حتى المقدور از ارائه عقايد شخصى خود پرهيز داشته است مگر در بعضى موارد ( مانند 474 ، 545 ) . شيوهء او در بيان مباحث تاريخى مؤدبانه است و از نقل و گفتن مطالبى كه مباين عفت عمومى است خوددارى داشته و در مورد ضرورت به اشاره و كنايه بسنده كرده است ( ص 563 ) .
دقت نظر او كه گاه با شوخطبعى نكته آميزش آميخته شده موجب دلكشى نوشتههاست ( ص 556 ، 561 ، 569 ، 572 ، 574 و موارد ديگر ) .
محبوبى اردكانى در نگارش ذيل خود هم به مآخذ عصرى توجه داشته و هم از كتابهاى معاصران مخصوصا كتاب مفيد مرحوم مهدى بامداد البته با احتياط استفاده برده و منابع خود را در جاهاى بايسته برشمرده است .
توضيحاتى كه من بر ذيل صفحات قسمت تأليفى مرحوم محبوبى اردكانى الحاق كردهام بيشتر براى تكميل مطالبى است كه از نظر كتابشناسى ضرورت داشته است و اگر عيب و اشتباهى داشته باشد از من است نه از آن مرحوم .
فهرستهاى كتاب
براى چنين كتابى كه جنبهء مراجعاتى دارد گرد آوردن چند فهرست موجب سهولت كار مراجعهكنندگان است و من كوشيدهام كه اين نياز را پاسخگوئى كرده باشم . درينجا نكتههايى چند را در طرز كار خود مىنويسم تا راهنماى مراجعهكنندگان در يافتن نامها بشود .
- در نامهاى اشخاص كوشيدهام كه نامهاى صاحبان القاب چندگانه به همه وجوه آورده شود و از چند وجه مختلف به آنكه جنبهء اصلىتر داشته است ارجاع دادهام .
- در مورد نامهاى ناشناخته به ضرورت احتمال خود را نوشتهام و گاهى اشاره كردهام كه شايد همان شخص قبلى يا بعدى باشد .
- نامهايى را كه يكنواخت و مشابه بوده و احتمال بدان مىرفته است كه دو يا چند شخص مجزا باشند پشتسرهم به ترتيب ذكرشان در صفحات آوردهام تا اختلاطى