تخطي إلى المحتوى الرئيسي

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى ) — صفحة 204

مساهمون:

ص٢٠٤
و تاريخ ولادتش « تاريخ » است و هكذا « خيرات » كه سال فوت شاه شهيد آقا محمد خان قاجار بوده باشد . خدمت شريف العلماء تحصيل اصول كرد و زمانى هم تشرفا مقيم محضر حجة الاسلام حاج سيد محمد باقر رشتى اصفهانى بوده . در فقه و اصول و رجال تصنيفات فرموده و چهل سال تقريبا به ترويج شرع و رياست عامه و مطاعيت تامه گذرانيد تا در سال يكهزار و دويست و نود و دو هم به شهر رشت درگذشت . اين مصراع تاريخ فوت اوست :
« همنشين با محمد عربى است . »
اولاد چند از وى مخلف گرديد ، از آن جمله است آقاى حاج محمد ابراهيم معروف به حاج مجتهد كه در گيلان اعتبار و استقارى به كمال دارد ، و ديگر افتخار العلماء العظام حاج ميرزا محمد مهدى بحر العلوم سلمه الله كه در عداد اجلهء فضلاء عصر معدود مىگردد و نزد كافهء رؤساء ملت و امناء دولت معزز و معظم است .

ميرزا محمد حسن آشتيانى سلمه الله

در تاريخ جمع اين تأليف از رؤساء بزرگ دار الخلافه است . تحصيل و تكميل وى در خدمت استاد الكل شيخ الطايفه حجة الحق شيخ مرتضى ششترى انصارى رضوان الله عليه شده . از وقتى كه اين بزرگوار به طهران آمده است تكميل اصول الفقه را بر سبك جديد وسيله‌اى عظمى پديد شده . بعد از مرحوم حاج ملا هادى عمدهء تلمذ طلاب و مستعدين در دار الخلافه بر اين دانشور يگانه است و سالها مىگذرد كه زحمات حكومات شرعيه كلية بر عهدهء وى قرار گرفته ، ادام الله ايام افاضاته .

شيخ فضل الله نورى

افضل و اكمل تلامذهء سركار حجة الاسلام حاج ميرزا محمد حسن شيرازى مد ظله العالى اوست و در فقه و اصول و حديث و رجال و انواع فضايل ديگر امتيازى بين دارد . اهالى دار الخلافه را به اين بزرگوار اعتقادى است راسخ . مجلس درس و افادت و افاضتش نيز امروز بسى عامر و به وجود كافهء مستعدين مدارس طهران دائر مىباشد . از شرايف آثار قلميهء وى صحيفهء قائميه است ، اطال الله تعالى ايام افاداته الحقه .

حاج سيد ابو تراب

از اجلهء مجتهدين قزوين بود و محكمهء عامر داشت .

حاج ملا فتح الله شاردى ( لاهاردى )

از جملهء بزرگان فقهاء ايران و مسلمين مجتهدين دار السلطنهء قزوين بود . شرح لمعه را غالبا درس فقه قرار مىداد . اهالى قزوين عقيدتى خالص با وى مىورزيدند و مسجد او در اين وقت به شريعت‌مآب ملا هادى كه همشيره‌زادهء اوست تعلق دارد .

شيخ محمد طاهر دزفولى

متفقهى است اصولى . در ايالت خوزستان رياستى عامه و شهرتى تامه دارد .