كننده محسوب نمىشد . آنان توانستند چند نبرد كوچك عليه مكيان تدارك ببينند كه بيشتر جنبهء مانورى داشت و تأثير آنها روى قريش از اندازهء هشدار و تهديد فراتر نرفت .
هر چند اين نبردها براى مسلمانان سازنده بود ، اما براى مشركان شكننده نبود .
ج - نداشتن آمادگى براى رويارويى با مشركان :
هر حكومت نوپايى ، با توجه به گرفتاريهاى داخلى كه دارد ، كمتر آمادهء رويارويى با دشمن خارجى است ، غزوههايى هم كه از جانب مسلمانان عليه مكيان صورت گرفت ،
بيشتر جنبه مانورى و آمادگى دفاعى داشت ، و گرنه چنانچه مشركان در همان روزهاى اول جنگى مثل احد يا خندق را تدارك مىديدند ، معلوم نبود ك چه پيش مىآيد ، اما قدر مسلم اين است كه خسارت وارده بر مسلمانان بسيار زياد مىبود .
قرينهها نشان مىدهد كه خواست عمومى مسلمانان در جنگ بدر ، دست يافتن به غنيمت بود و درگيرى نظامى را خوش نمىداشتند .
قرآن كريم در اين باره فرموده است :
« وَ اذْ يَعِدُكُمُ اللَّهُ احْدَى الطَّائِفَتَيْنِ انَّهالَكُمْ وَ تَوَدُّونَ انَّ غَيْرَ ذاتِ الشَّوْكَةِ تَكُونُ لَكُمْ وَ يُريدُ اللَّهُ انْ يُحِقَّ الْحَقَّ بِكَلِماتِهِ وَ يَقْطَعَ دابِرَ الْكافِرِينَ » « 1 »
و هنگامى كه خداوند به شما وعدهء يكى از دو گروه را داد و شما مايل بوديد آنكه شوكت و سلاحى ندارد بهرهء شما شود ولى خداوند مىخواهد حق را با كلماتش تثبيت كند و ريشهء كافران را بركند .
تشريح موقعيت سياسى مشركان پس از نبرد بدر
جنگ بدر ، براى اولين بار پس از بعثت رسول اكرم ( ص ) مشركان را در موقعيت بسيار بدى قرار داد . براى آنان باور كردنى نبود كه از يك اقليت به ظاهر ناتوان ، پذيراى شكست باشند . حركتهاى مشركان از مكه تا بدر نشان مىدهد كه آنان به پيروزى قطعى خود
هامش
( 1 ) - انفال ، آيهء 7 .