پرداخت جزيه يا جلاى بلد صلح كردند . بعدها مسلمة بن عبد الملك براى جنگ با روميان در بالس اردو زد . . . مردم اين ناحيه نزد او آمدند از او خواستند كه نهرى از فرات براى آنها جارى سازد تا اراضى خود را كشت كنند و ثلث حاصل غلات را پس از وضع عشريهء حكومتى به او بپردازند و مسلمه چنين كرد . . . چون مسلمه بمرد ، بالس و قريههاى آن به ورثهء او رسيد و تا زمان عباسيان در اختيار آنان بود . « 1 » ابن خرداذبه ، بالس را از شهرهاى نواحى رود خابور كه به فرات مىريزد و در جاى ديگر آن را از شهرهاى نواحى قنّسرين ياد كرده است . « 2 » ابن حوقل ، در وصف اين شهر مىنويسد : بر كنارهء غربى فرات واقع و شهر كوچكى است . راهها به آنجا مىرسد و از آنجا به سوى مصر و ديگر جاها مىروند . . . گرد شهر بارهاى قديمى و اطراف آن باغها قرار دارد و بيشتر زراعت آنان غلات و گندم و جو است و در آنجا صابون بسيار خوبى درست مىكنند . مشهور است كه سيف الدولهء حمدانى هنگام جنگ با امير مصر وقتى از جنگ منصرف شد به بالس آمد . « 3 » مقدسى مىنويسد : بالس در مرز و به سمت رقّه واقع و آباد است . « 4 » بعضى گفتهاند كه در شهر بالس شهادتگاه حضرت على بن ابى طالب ( ع ) قرار دارد . « 5 » به نوشته ابو الفداء ، بالس شهرى كوچك و مسكون و بر كنارهء غربى فرات بوده است . از آنجا تا قلعهء دوسر ، كه اكنون به قلعهء جعبر معروف است ، در مشرق فرات پنج فرسخ راه است . در مغرب فرات روبروى قلعهء جعبر سرزمين صفين واقع است . « 6 » جغرافيانويسان اسلامى شهرهاى ديگرى را نيز در اردوگاه قنّسرين يا « حلب » نام بردهاند .
اردوگاه حمص
مركز اين اردوگاه ، شهر قديمى حمص است كه در كتيبههاى قديمى به صورت امسّا « 7 »
هامش
( 1 ) . فتوح البلدان ؛ ص 217 - 219 و معجم البلدان ؛ ج 1 ، ص 328 .
( 2 ) . المسالك و الممالك ؛ ص 57 - 58 .
( 3 ) . صورة الارض ؛ جزء 1 ، ص 165 - 166 .
( 4 ) . احسن التقاسيم ؛ بخش 1 ، ص 218 .
( 5 ) . الاعلاق الخطيره ؛ ج 1 ، ص 178 .
( 6 ) . تقويم البلدان ؛ ص 299 .
( 7 ) .Emesa