چكيدهء درس بيستم
در دوران عباسيان ، نهضتهاى علويان پيوسته رخ مىداد كه يكى از نتايج قطعى اين نهضتها پراكندگى علويان در مناطق گوناگون بود ؛ بدينترتيب در قرن دوم هجرى تشيّع از مرزهاى جزيرة العرب و عراق بيرون رفت .
با شروع قرن دوم ، مسافرت مبلغان بنى هاشم به خراسان آغاز شد و مردم زيادى در آنجا به تشيّع گرويدند ؛ اگرچه تشيّع خراسان در آغاز بيشتر رنگ كيسانى داشت .
از قرن دوم به بعد قم يكى از مهمترين شهرهاى شيعى بوده است ؛ اين شهر به دست شيعيان بنيانگذارى شد و تشيّع آن همواره تشيّع امامى و دوازده امامى بود .
بغداد اگرچه مركز خلافت عباسيان بود ، ولى با انتقال شيعيان شهرهاى اطراف چون : كوفه ، بصره و مدائن بدانجا يكى از تجمعگاههاى شيعيان گشت .
در قرن سوم هجرى ، تشيّع به بيشتر مناطق سرزمينهاى اسلامى كشيده شد ، از ليست مناطقى كه ائمهء اطهار عليهم السّلام در آنها وكيل داشتند اين مطلب كاملا مشهود است . بر اين اساس بود كه حكومتهاى شيعى در طبرستان ، يمن و افريقا تشكيل شدند .
تا پايان قرن سوم كوفه ، قم ، سامرا و نيشابور مهمترين شهرهاى شيعى به شمار مىرفتند .
پرسش درس بيستم
1 - چه مناطقى در قرن دوم هجرى شيعهنشين بودند ؟
2 - تشيّع در خراسان از چه زمانى آغاز شد ؟
3 - تشيّع قم چه نوع تشيّعى بود ؟
4 - چگونه بغداد يكى از شهرهاى شيعهنشين شد ؟