شهادت عبداللَّه بن حسن عليه السلام در منابع تاريخى دو گونه نقل شده است : الف ) در مقالهء « عبداللّه اصغر بن حسن ( ع ) » با اندكى تفاوت نقل گرديد .
ب ) شهادت وى را پس از پيكار در صحنهء كارزار دانستهاند . مؤلف الفتوح مىنويسد :
پس از شهادت عون بن عبداللَّه جعفر ، عبداللَّه بن حسن عليه السلام عازم ميدان شد . چهرهاش چون ماه تابان بود . پيراهن و شلوارى بر تن ، و شمشيرى برّان در دست داشت ، و اين گونه رجز مىخواند :
انْ تُنكِرُونى فَانا فَرْعُ الْحَسَن * سِبْطُ النَّبِىِّ المُصْطَفى المُؤْتَمَن
هَذَا حُسَيْنٌ كَاسيرٍ مُرْتَهَن * بَيْنَ اناسٍ لا سُقُوا صَوْبَ المُزن « 1 »
اگر مرا نمىشناسيد ، من فرزند حسنم [ عليه السلام ] ، نوادهء پيامبر برگزيده و امين .
اين حسين [ عليه السلام ] است ؛ كه در ميان مردمى ، كه خدايشان از باران سيراب نگرداند ، چون اسيرى گرفتار آمده است .
خوارزمى ، رجز ديگرى براى عبداللَّه بن حسن عليه السلام نقل كرده است :
انْ تُنْكِرُونى فَانا ابْنُ حَيْدَرَة * ضِرْغامُ آجامٍ وَلَيْثُ قَسْوَرَة
عَلَى الأعادِىِ مِثْلُ رِيحٍ صَرْصَرَة * اكِيلُكُمْ بِالسَّيْفِ كَيْلُ السَّنْدَرَة « 2 »
اگر مرا نشناسيد ، من فرزند حيدرم ؛ چون شير بيشهزاران تهمتن و دليرم .
بر دشمنان همچو طوفانم و آنان را قتل عام خواهم كرد .
عبداللَّه پس از كشتن چهارده تن از دشمنان ، سرانجام به وسيله هانى بن شبيب حضرمى به شهادت رسيد . « 3 » هنگام شهادتش امام حسين عليه السلام خطاب به او و ديگر اهل بيت فرمود : اى فرزندم و اى همه خاندانم صبر كنيد . به خدا سوگند ، پس از امروز هيچگاه سختى و ناگوارى نخواهيد ديد . « 4 »
در زيارت منسوب به ناحيهء مقدسه ، بر اين شهيد بزرگوار درود و تهنيت و بر قاتلش
هامش
( 1 ) . الفتوح ، ج 5 ، ص 204 - 205 .
( 2 ) . مقتل الحسين عليه السلام ، خوارزمى ، ج 2 ، ص 32 ، انوارالهدى .
( 3 ) . مناقب آل ابىطالب ، ج 4 ، ص 115 . در اين كتاب آمده است كه قاتل عبداللَّه بن حسن عليه السلام صورتش سياه شد . درتذكرة الخواص ( ص 229 ) ، نام قاتل عبداللَّه بن حسن عليه السلام ، سعد بن عمر بن نفيل ازدى گفته شده است .
( 4 ) . الفتوح ، ج 5 ، ص 205 .