پاپ اوربانوس با ايراد سخنرانى مهيج در مجمع كلرمونت فرانسه در سال 1095 ميلادى با بيان اينكه « اين است ارادهء خدا » موفق شد زمينه وحدت دو كليساى شرق و غرب را فراهم آورد .
مهمترين هدف اتحاد كليساى مسيحى صرفاً جنگ با مسلمانان بود . احمد شلبى ، محقق تاريخ تمدن اسلامى در تأييد اين مطلب مىنويسد :
تعجبى ندارد كه ما بر اين نكته تأكيد كنيم كه هدف فعاليت مذهبى در اين برهه از تاريخ مسيحيت ، بيدار كردن احساس مذهبى از درون و نابودى اسلام بود كه براى مدتى طولانى علامت خطرى عليه مسيحيت اروپا بود . « 1 »
2 . اوضاع آشفته اروپا و مغرب زمين
وضعيت بد اقتصادى و فرهنگى اروپا شرايط دشوارى را براى مردم مغربزمين ايجاد كرده بود .
قوانين دست و پاگير اجتماعى ، نظام خشن ارباب و رعيتى ، گرانى ، قحطى و خشكسالى و رشد بيمارىهاى واگيردار موجب شد غربيان با علاقهاى وافر به سوى شرق اسلامى متمايل شوند و در جنگهاى صليبى شركت جويند . بدين ترتيب آنان هم از رنج فقر و گرسنگى كاستند و هم از بند استثمار اربابان گريختند .
3 . تحريك عواطف مسيحيان با دعاوى كذب
يكى از موارد مؤثر تحريك عواطف مسيحيان براى حمله به سرزمينهاى اسلامى ، دعاوى درويش مسيحى ، پطرس زاهد مبنى بر آزار و اذيت زائران مسيحى بيتالمقدس توسط مسلمانان بود . اين ادعاى دروغين بهانهاى شد تا مسيحيان را مترصد صفآرايى جنگهاى صليبى نمايد و عزم آنان را در تنبيه مسلمانان و گرفتن سرزمينهاى مقدس جزم نمايد . اين در حالى است كه تسامح مسلمانان در طول تاريخ نسبت به اهلذمه بسيار مهم و درخور توجه است . به جز مواردى اندك كه برخاسته از ميل خلفا و يا عناد متعصبان مذهبى بوده است ، « 2 » در ساير موارد همواره مسلمانان و حكمرانان اسلامى نسبت به اهلذمه رفتارى مسالمتآميز داشتهاند . گفتنى است منابع اسلامى از عملكرد پر تسامح فرماندهان نظامى مسلمان در جنگهاى صليبى نسبت به اسراى جنگ و يا صليبيان مغلوب گزارشهاى مفصلى به دست دادهاند .
هامش
( 1 ) . شلبى ، موسوعة النظم و الحضارة الاسلامية ، ج 5 ، ص 429 .
( 2 ) . خلفايى چون معتصم و متوكل عباسى و يا حتى الحاكم بامرالله فاطمى كسانى بودند كه بىهيچ وجهدينى ، بلكه بر پايه ميل شخصى ، به غيرمسلمانان سخت مىگرفتند .