گفتگوى سهيل بن عمرو با رسولخدا ( ص )
آخرين نماينده قريش كه با پيامبر صلحنامه امضا كرد ، سهيل بن عمرو يكى از رجال بزرگ شهر مكه بود . او به پيامبر ( ص ) اظهار داشت :
تو خود از قريش هستى . بنابراين راضى نشو بيش از اين قريش در منطقه بىاحترام شود ، و ورود شما به اين صورت موقعيت ما را در ميان قبايل عرب زير سؤال مىبرد . بنابراين از ما بپذير و از همينجا بازگرد ، مشروط به اينكه سال بعد با هر تعداد از مسلمانان كه بخواهى ، براى زيارت به مكه بيايى .
پيامبر ( ص ) نيز پذيرفت و پيمانى با آنان امضا كرد . براساس نقل مورخان و محدثان چنين است : پيامبر ( ص ) فرمود : بنويسيد بسم الله الرحمن الرحيم . سهيل بن عمرو گفت : ما خداوند را با صفت رحمان و رحيم نمىشناسيم ، ازاينرو بنويسيد : بسمك اللهم ( / به نام تو اى الله ) . پيامبر ( ص ) موافقت كرد و سپس فرمود كه بنويسيد : من « محمد رسولالله . . . » سهيل گفت : اگر ما تو را پيامبر مىدانستيم ، با تو جنگى نداشتيم . بنابراين نام خود و پدرت را بنويس : « من محمد بن عبدالله . . . » نويسنده نامه كه على ( ع ) بود ، از حذف عنوان رسولالله پرهيز داشت ، ولى پيامبر ( ص ) خود آن را محو كرد و با پيشنهاد سهيل موافقت فرمود و به على ( ع ) فرمود : تو نيز روزى با همين مشكل روبهرو خواهى شد . « 1 » مفاد عهدنامه حديبيه چنين بود :
1 . قريش و مسلمانان تعهد مىنمايند كه به مدت ده سال جنگ را متوقف سازند و هيچگونه اقدامى بر ضد يكديگر ( مانند غارت اموال و خيانت ) انجام ندهند .
2 . هركس از قبايل عرب بخواهد با محمد [ ( ص ) ] يا با قريش همپيمان شود ، آزاد است .
3 . هركس از مردم مكه بدون اجازهء ولى خود به مسلمانان بپيوندد ، به مكه بازگردانده مىشود ، ولى افرادى كه از ياران محمد [ ( ص ) ] به مكه بگريزند ، بازگردانده نخواهند شد .
4 . محمد [ ( ص ) ] از همينجا به مدينه بازخواهد گشت و در سال بعد با ياران خود به مكه خواهد آمد ، مشروط بر اينكه مسلمانان با خود سلاحى جز سلاح مسافر نداشته باشند و شمشيرها نيز در غلاف باشد .
هامش
( 1 ) . مقصود پيامبر ، صلح على ( ع ) با معاويه پس از جنگ صفين بود .