جارية مدبّرة أبقت من سيّدها مدّة سنين كثيرة . ثمّ جاءت من بعد ما مات سيّدها بأولاد و متاع كثير . و شهد لها شاهدان أنّ سيّدها قد كان دبّرها في حياته من قبل أن تأبق . قال : فقال أبو جعفر عليه السّلام : أرى أنّها و جميع ما معها فهو للورثة .
قلت : لا تعتق من ثلث سيّدها ؟ قال : لا . لأنّها أبقت عاصية للّه و لسيّدها فأبطل الإباق التدبير .
( 3484 ) 7 - محمّد بن يحيى ، عن أحمد بن محمّد ؛ و عليّ بن إبراهيم ، عن أبيه ، عن ابن محبوب ، عن الحسن بن صالح قال : سألت أبا عبد اللّه عليه السّلام عن رجل أصاب عبدا آبقا فأخذه و أفلت منه العبد . قال : ليس عليه شيء قلت : فأصاب جارية قد سرقت من جار له فأخذها ليأتيه بها فأبقت . قال :
ليس عليه شيء .
شرح
به او نويد داده بود كه بعد از مرگ او آزاد باشد . اينك تكليف او چيست ؟
ابو جعفر گفت : به نظر من كنيز با تمام كالائى كه همراه دارد به وارثان خواجه تعلق دارد . من گفتم : آيا از سهم ثلث خواجه آزاد نمىشود ؟ ابو جعفر گفت : نه . چون با فرار خود فرمان خدا و فرمان خواجهاش را عصيان كرده لذا وعدهء آزادى او باطل شده است .
* ( 3484 ) * 7 - از ابو عبد الله صادق پرسيدم : اگر انسان بردهء فرارى مردم را پيدا كند و بگيرد تا به صاحبش برگرداند ، ولى برده مجددا از چنگ او فرار كند ، آيا مسئوليتى دارد ؟ ابو عبد الله گفت : مسئوليتى ندارد . من گفتم :
كنيزى را از همسايگان ربودهاند ، اگر انسان كنيز را بجويد و نگه دارد تا به صاحبش برساند ، اما كنيز از چنگ او فرار كند ، مسئوليتى دارد ؟
ابو عبد الله گفت : مسئوليتى ندارد .