پرسيد : معنى اين آيه چيست ؟ ابو عبد اللَّه گفت : هر كس از سلامت جسمى برخوردار باشد و در مسير او مانعى نباشد و بر تهيهء زاد و توشه و مركب سوارى قادر باشد ، در شمار كسانى است كه از نظر قرآن مجيد ، مستطيع است . دوستم پرسيد : پس اگر از سلامت جسم برخوردار باشد و راه او نيز گشاده و أمن باشد و زاد و توشه و مركب هم داشته باشد ، ولى به حج نرود ، باز هم مستطيع است ؟ أبو عبد اللَّه گفت : آرى .
توجه : وسواس راوى مربوط به كلمهء « استطاعت » است كه در عهد امام صادق ( ع ) داراى دو معنى بوده است : معناى اول ، معناى لغوى اصيل است كه عبارت از تاب و توان طبيعى باشد ، و همين معنى در قرآن مجيد منظور شده است . معناى دوم ، معناى اصطلاحى است : اين كلمه ، از قرن دوم هجرى وارد علم كلام شد و با مسائل فلسفى پيوند خورد . استطاعت در اصطلاح علم كلام عبارت از تاب و توان تكوينى است ، به اين معنى كه اگر تاب و توان طبيعى با اذن و مشيّت تكوينى همراه شد ، و عمل خارجى صورت گرفت ، مىگويند استطاعت حاصل بوده است ، و اگر تاب و توان طبيعى باشد ، اما إذن و مشيّت تكوينى در ميان نباشد ، و عمل خارجى صورت نگيرد ، مىگويند استطاعت حاصل نبوده است . در اين زمينه به حديث شمارهء 61 مراجعه شود .
الكافي ( گزيده كافى ) ( فارسى ) — صفحة 262
مساهمون: الشيخ الكليني
ص٢٦٢