و عابرى از مقابل او بگذرد ، آيا نماز او را باطل مىكند ؟ ابو عبد اللَّه گفت : هيچ عابرى نماز مؤمن را باطل نمىكند . اما در صورت امكان ، كوشش كنيد كه موجود زندهاى در قبلهء نماز نباشد .
شرح : در صدر اسلام كه مردم نمىتوانستند ميان معنى و صورت فرق بگذارند ، حتى مسلمانان بر اين تصور بودند كه اگر كسى در حال نماز باشد و در قبلهگاه او مجسمه يا تصوير يا موجود زندهاى قرار بگيرد ، نمازش آلوده به شرك مىشود . رسول خدا كه نمىتوانست يك مرتبه سطح معارف آنان را بالا ببرد ، براى رفع اين توهّم به مسلمانان فرمود : شىء شاخصى را در قبلهء نماز خود بگذارند تا ميان آنان و ميان رهگذران حائل شود و به همين منظور ، خود آن حضرت ، نيزهء كوتاهى را به نام عكاظ يا عنزه در قبلهء نماز خود نصب مىكرد . در عهدهاى بعدى و از جمله ، عهد ائمهء أطهار كه اين گونه توهّمات بىمعنى به قلب كسى خطور نمىكرد ، نهادن شاخص ضرورت خود را از دست داد و لذا ابو عبد اللَّه امام صادق مىگويد : « نماز مؤمن با عبور يك سگ و گربه و آدم باطل نمىشود » .
فاصلهء مرد و زن
( 976 ) 1 - به ابو عبد اللَّه صادق ( ع ) گفتم : زن و مرد ، مىتوانند در كنار هم بايستند و نماز بخوانند ؟ ابو عبد اللَّه گفت : اگر مرد به اندازهء يك پالان شتر جلوتر