فاكهى در اين باره گويد : عمرو بن حارث نخستين كسى است كه متولّى كعبه شد . او به نقل از واقدى مىگويد : حِرام بن هشام از پدرش چنين نقل كرده است : « نخستين متولّى كعبه از خاندان غُبشان ، از خزاعه بود و او عمرو بن حارث بن لؤى بن ملكان بن قصىّ نام داشت كه بت هُبَل را در مكه نصب كرد . »
حارث بن مضاض در ضمن بيتى به نصيحت و اندرز عمرو پرداخته و چنين سروده است :
يا عمرو لا تفجر بمكّة * إنّها بلدٌ حرام
از آن چه گفته شد چنين به دست مىآيد كه دربارهء نخستين حكمران مكه از خزاعه ، سه سخن وجود دارد : 1 - عمرو بن لحى بوده و اين سخن ابوعبيده و فاكهى است .
2 - پدر عمرو ؛ يعنى لُحىّ بوده و اين نظريهء ازرقى است . 3 - ابنحارث غُبشانى بوده و اين گفتهء ابوعبيده و ابنكلبى است .
همچنين دربارهء كسى كه هبل را در كعبه نصب كرد نيز دو نظريه وجود دارد :
1 - آن شخص ، عمرو بن لحى بوده كه قول مشهور نيز همين است . 2 - عمرو بن حارث غبشانى بوده كه اين نظريه را واقدى از ابنكلبى نقل كرده است .
از حافظ قطبالدين حلبى در كتاب « المورد العذب الهنى ، فى شرح سيرة عبدالغنى » در اين باره سخن سوّمى به نقل از ابناثير نيز ديدهام ، كه از خزيمه جد پيامبر صلى الله عليه و آله به ميان آورده مىگويد : خزيمه همان كسى است كه هُبَل را در كعبه قرار داد و در آن زمان گفته مىشد : « هبل خزيمه » . « 1 »
به گفته ابناسحاق ، غبشان از قبيله خزاعه ، منحصراً عهدهدار پردهدارى و توليت كعبه بودند . خاندان بكر بن عبد مناة بن كنانه در اين مسأله نقشى نداشتند . وى پس از اشاره به بيرون راندن جرهمىها از مكه به وسيلهء بنىبكر و غبشان مىگويد : غبشان از قبيله خزاعه ، به تنهايى و بدون دخالت خاندان بكر بن عبد مناة عهدهدار توليت كعبه
هامش
( 1 ) . الكامل فى التاريخ ، ج 2 ، ص 28 .