و به جاى خود بازگرداندند و از آن پس بود كه خزاعهاىها ولايت بر كعبه را برعهده گرفتند و همچنان اين مقام در اختيار آنها بود ، تا اين كه قصىّ آمد . بدين ترتيب علت ولايت يافتن خزاعه بر كعبه ، با آن چه ابناسحاق ذكر كرده مغايرت دارد .
مدت حاكميت خزاعه بر مكه
ازرقى در خبرى كه سند آن به خودش مىرسد ، گفته است :
جدم از سعيد بن سالم ، از عثمان بن ساج ، از ابنجُرَيج ، و او از ابناسحاق نقل كرده كه گفت : قبيلهء خزاعه به مدت سيصد سال والى كعبه بودند و بر مكه سلطه داشتند . در اين ميان گروهى از تُبّعىها براى تخريب كعبه ، راهى مكه شدند ، اما خزاعه در برابر آنان ايستادند و نبردهاى سختى در گرفت تا اين كه تبعىها را وادار به عقبنشينى كردند . تبّعى ديگرى همين تصميم را گرفت و گرفتار سرنوشتى مشابه شد .
ازرقى همچنين در خبر ديگرى - كه سند آن نيز به خودش مىرسد - مىگويد :
جدم از سعيد بن سالم ، از عثمان بن ساج ، از كلبى ، از ابوصالح كه در اين جا خبر مفصلى دربارهء جرهمىها و خزاعه آورده - نقل مىكند : عمرو بن لُحَىّ بر كعبه سلطه داشت و فرزندان او پس از وى به مدت پانصد سال عهدهدار اين مقام بودند . آخرين آنان حُلَيل بن حبشيّة بن سلول بن كعب بن عمرو بود كه دخترش حُبّى را به ازدواج قُصّى درآورد . آنها پردهدار و خزانهدار كعبه و همهكارهء آن بودند و حكومت بر مكه را نيز برعهده داشتند . در زمان آنان كعبه و مكه آباد بود و هيچ ويرانى در آن رخ نداد و خزاعهاىها نيز پس از جرهمىها چيزى در آن نساختند و چيزى از آن به سرقت نرفت .
آنها همگى در بزرگداشت مكه و دفاع از آن كوشيدند . عمرو بن حارث بن عمرو غُشبانى در اين باره مىگويد :
نحن وَلَّيناه فلم نغشّه * وابنمُضاض قائم يهشّه
يأخذ ما يُهْدى له يعشّه * نترك مال اللَّه ما نمسُّهُ