در صورتى است كه شير خوردن كودك در دو سالگى او باشد و اگر بعد از آن باشد حرمتى نمىآيد . « لِمَنْ أَرادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضاعَةَ » ( آنچه بيان شد مدت شير دادن است براى كسى كه قصد دارد مدت شير دادن واجب را تمام نمايد ) و از آنجا كه شير دادن را مشروط بخواست و اراده مادر و پدر كرده است معلوم مىشود بر مادر واجب نيست كه كودك خود را شير بدهد چنان كه در جاى ديگر مىفرمايد « اگر در سختى قرار گرفتيد از ديگرى بخواهيد كه او را شير دهد » . قتاده و ربيع مىگويند : خداوند نخست بر مادران شير دادن در دو سال را واجب نمود سپس با جملهء « لِمَنْ أَرادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضاعَةَ » اجازهء كمتر را داده است يعنى حد اكثر شير دادن دو سال است و كمترش ديگر حدى ندارد بلكه بسته به وضع و مصلحت كودك است كه چه اندازه لازم داشته باشد . « وَ عَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَ كِسْوَتُهُنَّ » و بر پدر كودك لازم است كه در ايام شير دادن طفل خوراك و لباس مادر او را بدهد و اين حكم مربوط به زنانى است كه طلاق داده شدهاند و آنان كودك شوهران خود را شير ميدهند ( ثورى - ضحاك - و بيشتر مفسرين . ) « بِالْمَعْرُوفِ » : يعنى به مقدار توانايى خود بايد آنچه را گفته شد بدهد زيرا خداوند در حال فقر و يا ثروت به حال بندگان دانا است و خداوند حق تربيت را براى مادر و مخارج زن را حتى المقدور بعهدهء پدر قرار داده است . و منظور از نفقه در اينجا نفقه زنان نيست چه اين نفقه را در برابر شير دادن واجب كرده است ولى نفقه زنان بسبب ازدواج لازم مىگردد . اگر چه بعضى از مفسرين هم گفتهاند : مقصود از نفقه در اينجا همان نفقه زنان است . « لا تُكَلَّفُ نَفْسٌ إِلَّا وُسْعَها » : هيچكس جز به مقدار توانايىاش تكليف نمىشود . « لا تُضَارَّ والِدَةٌ بِوَلَدِها » : نبايد مادر بخاطر غضب به پدر كودك فرزندش را شير ندهد چه ضرر آن بكودك مىخورد و مادر از زن ديگر به فرزند خود مهربانتر است .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۳ — صفحه 32
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۳۲