پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۳ — صفحه 103

پدیدآورندگان:

ص۱۰۳

بعضى گويند معناى آيه اينست كه خداوند اگر ميخواست به آنها فرمان جنگ نمىداد . « مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ الْبَيِّناتُ » پس از آنكه حجت و دليل براى آنان روشن شد زيرا غرض از بعثت انبياء حاصل شد به سبب ايمان كسانى كه قبل از جنگ ايمان آوردند . « وَ لكِنِ اخْتَلَفُوا فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ وَ مِنْهُمْ مَنْ كَفَرَ » ولى اينان مختلف شدند برخى به سبب لطف و توفيق الهى و حسن اختيار خودشان ايمان آوردند و برخى با اختيار خود كافر شدند . « وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ مَا اقْتَتَلُوا » : باز اين جمله را تكرار نمود تا تأكيدى باشد كه اگر خدا ميخواست اينان جنگ نميكردند . بعضى از مفسرين ميگويند كه مقصود از « وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ . . . » اول خواست خدا نسبت به كافران است كه اگر خدا ميخواست آنها را الزام و اجبار به ايمان ميكرد كه ديگر نتوانند مخالفت كنند و تكليف از آنان برداشته ميشد . و مقصود آيه : « وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ . . . » دوم خواست خدا نسبت به مؤمنان است كه اگر خدا ميخواست به مؤمنان فرمان ميداد كه با كفار جنگ نكنند . « وَ لكِنَّ اللَّهَ يَفْعَلُ ما يُرِيدُ » ولى خدا هر آنچه مصلحت و حكمت ايجاب و اقتضا كند بجا مىآورد .