فصل هشتم درياى خزر
1 . درياى خزر و وسعت آن
درياى خزر در حقيقت غير از درياچهء شورى نيست ، زيرا امروزه با هيچ دريايى اتصال ندارد . امّا محض تطبيق و موافق كردن قول خودمان با اصطلاح عامّه ، و اشاره نمودن بر اينكه وقتى از زمان ، آن را اتصالى با درياى سياه بوده و به واسطهء اتصال درياى سياه به درياى مرمره با محيط پيوندى داشته ، اكنون به نام دريا خوانده مىشود .
درياى خزر از سى و شش درجه و چهل و پنج دقيقهء عرض شمالى از قرب استرآباد تا فرحآباد شروع شده ، تا چهل و هفت درجه و ده دقيقهء تا بهجايى كه مصب ژايك « 1 » است ، طول دارد . بزرگترين پهناى آن از مصب كر تا مصب اترك بيشتر از پنج درجه نباشد .
از عقايد قدما دربارهء درياى خزر چنين معلوم و مستفاد مىشود كه قدما را چندان اطلاعى از اين دريا نبوده است . چنان كه « استرابون » « 2 » ، پلينيوس « 3 » و پمپونيوس ملا « 4 » از
هامش
( 1 ) .JaiK( 2 ) .Strabon( 3 ) .Plinius( 4 ) .Pompanius Mela