است . چه معصوم عليها السّلام مىفرمايد :
« ان اشدّ الناس بلاء هم الانبياء ثم الذين يلونهم ثم الامثل فالامثل » . « 1 »
( 1 ) از آنچه كه گذشت نتايج فراوان مىگيريم . در اينجا به چند مورد اشاره مىكنيم :
( 2 ) 1 - اين محيط نيست كه شخصيت انسان را مىسازد . اگر چه ممكن است گاهى اوقات كه انسان نظارت آگاهانه را از دست مىدهد و تسليم شرايط مىشود ، محيط در شخصيت او تأثير مىگذارد .
بنابراين جايى براى اين سخن نيست كه شخصيت زهرا عليها السّلام دستاورد محيط و خانوادهاى است كه در آن زندگى كرد . ما نمىپذيريم كه گفته شود : اگر زهرا عليها السّلام در يك محيط ديگر مثلا محيط فاسدى ، زندگى مىكرد تابع عينيت همان محيط مىشد .
( 3 ) 2 - رويارويى مريم با فشارهاى محيط منحرف و فاسد در حساسترين و مهمترين مسائل او به عنوان يك زن ، در حالى كه هيچ گونه وسيله پذيرفتهشدهاى براى دفاع از خود ندارد مگر ايمان بىآلايش و اطمينان فوق العاده به خداوند متعال ، سپس جنبش آسيه بنت مزاحم در عمق لانه شرك و انحراف و در قلب محيط فاسد براى رويارويى با سركشترين قدرتها كه برخوردار از بيشترين ابزارهاى قهر ، گمراهى و خشونت و طغيان و ظلم و استكبار هستند دلالت دارد كه جايى براى توجيه انحرافات بواسطهء فشارهاى محيط و مكان يا سلطه يا پيروى از خواست شوهر و . . .
نيست .
( 4 ) 3 - زن همانند مرد از يك قدرت حقيقى برخوردار است و مىتواند در هر مسألهاى كه به او مربوط مىشود ، تصميم نهائى را بگيرد . او در حدى است كه مىتواند مخاطب خداوند قرار گيرد و به بالاترين درجات و مراتب براى رسيدن به
هامش
( 1 ) ر . ك : بحار الانوار ، ج 64 ، ص 200 .