فقط آنچه باعث وقوع اين جنگ شد ، در ماه حرام بود . « 1 » امّا اين توجيه ، هيچ مستند قابل اعتماد تاريخى ندارد .
ب . يعقوبى مىگويد :
روايت شده است كه ابو طالب از شركت حتى يك نفر از بنى هاشم نيز در آن جنگ جلوگيرى كرد و گفت : اين كار ستم و بيداد و دورى از نزديكان و حلال شمردن ماه حرام است و من و بستگانم در آن شركت نمىكنيم . پس زبير بن عبد المطلب را به زور بردند و عبد اللّه بن جدعان تيمى و حرب بن اميه گفتند : در كارى كه بنى هاشم نباشند ، حاضر نخواهيم شد . « 2 »
ج . اختلاف روايات دربارهء نقش پيامبر ( ص ) در اين جنگ : در يك روايت آمده كه كار پيامبر ( ص ) اين بود كه تير به عموهايش مىداد و اموالشان را نگه مىداشت . « 3 » روايت ديگر مىگويد : پيامبر ( ص ) در اين جنگ چند تير هم انداخت ، امّا دوست داشت كه همين كار را هم نكرده بود . « 4 »
روايت سوم مىگويد : آن حضرت در جنگ فجار شركت داشت و ابو براء نامى را زخمى كرد و به زمين زد . « 5 » در حالى كه مىگويند : پيامبر ( ص ) در آن زمان چهاردهساله بود . « 6 » در جاى ديگر او را نوجوان دانستهاند . نمىدانيم آيا مردم عرب به نوجوانان اجازه مىدادند در چنين معركهها و جنگهايى شركت كنند يا نه ؟
هامش
( 1 ) . بنگريد : سيره حلبى ، 1 / 128 .
( 2 ) . تاريخ يعقوبى ، 2 / 15 .
( 3 ) . سيره ابن هشام ، 1 / 98 ؛ تاريخ الخميس ، 1 / 259 .
( 4 ) . سيره دحلان ، 1 / 51 ؛ سيره حلبى ، 1 / 127 .
( 5 ) . همان .
( 6 ) . همان ، سيره حلبى ، 1 / 127 .