الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ
« 1 » « با فرزانگى و پند نيكو ، به راه پروردگارت بخوان . » « 2 »
امام صادق ( ع ) در تفسير اين آيه
قُلْ هذِهِ سَبِيلِي أَدْعُوا إِلَى اللَّهِ عَلى بَصِيرَةٍ أَنَا وَ مَنِ اتَّبَعَنِي وَ سُبْحانَ اللَّهِ وَ ما أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ
« 3 » « بگو اين است راه من ، كه من و هر كس پيروىام كرد با بينايى به سوى خدا مىخوانيم . » فرمود : مقصود اين آيه اولين كسى است كه در ايمان به پيامبر ( ص ) و تصديق او از وى پيروى كرده است . « 4 »
عياشى : در حديثى ذيل آيهى 27 سورهى مائده به نقل از ابوحمزه ثمالى از امام باقر ( ع ) چنين گويد : چون آدم از آن درخت بخورد ، او را به زمين هبوط دادند . نخست هابيل و خواهرى توأمان ، سپس قابيل و خواهرى توأمان برايش زاده شد . آدم آنگاه هابيل و قابيل را فرمان داد تا قربانى پيشكش آورند . هابيل گوسفندانى داشت و قابيل كشت و كارى . هابيل يكى از بهترين قوچهاى گلهاش را قربانى كرد و قابيل محصولى نارس از كشتزارش را . قربانى هابيل پذيرفته شد و قربانى قابيل نه . اين است آنچه خداى متعال فرمايد :
وَ اتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ ابْنَيْ آدَمَ بِالْحَقِّ إِذْ قَرَّبا قُرْباناً فَتُقُبِّلَ مِنْ أَحَدِهِما وَ لَمْ يُتَقَبَّلْ مِنَ الْآخَرِ قالَ لَأَقْتُلَنَّكَ قالَ إِنَّما يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ
« 5 » « و گزارش فرزندان آدم را بهحق بر آنان بخوان كه قربانى هديه كردند و از يكى پذيرفته شد ولى از ديگرى پذيرفته نشد . گفت : حتماً تو را خواهم كشت . گفت : همانا خدا تنها از پرهيزكاران مىپذيرد » .
رسم چنين بود كه آتش قربانى را به كام خود كشد . پس قابيل به آن آتش پرداخت و برايش خانهاى بساخت . او نخستين كسى بود كه آتشكدهاى برافراشت و گفت : تا آنگاه كه قربانى من پذيرفته شود ، اين آتش را مىپرستم . « 6 »
هامش
( 1 ) . نحل 125
( 2 ) . البرهان فى تفسير القرآن 2 / 851
( 3 ) . يوسف 108
( 4 ) . نورالثقلين 1 / 380
( 5 ) . مائده 27
( 6 ) . تفسيرالعياشى 1 / 309 .