تلاش وكوشش خود را به كار گيرند ونتيجة كار را به مردم به عنوان حكم ودستور العمل وافتا ابلاغ نمايند وبر مردم است كه به عنوان حجت به آن عمل نمايند ؛ وچنانچه هوا ابرى بود ، جمهور فقها به سى روز فتوا مىدهند ، خواه در ماه شعبان باشد يا رمضان ؛ امّا مسلمانان در كشورهاى دور دست همچون لندن ، آمريكا ، فرانسه ، روسيه وسرزمين‌هاى ديگرى كه پيوسته هوا ابرى است بايد از گروه استهلال پيروى نمايند .
اين رساله در 28 ذىقعده 1393 پايان يافته است .
6 . الشمس والقمر بحسبان * احمد عبد الجواد ( معاصر )
اين رساله نوشته شده تا أوضاع وأحوال خورشيد وماه وويژگىهاى آنها وأحوال فلك ودانشمندان فلكى ومطالب مربوط به آنها را بررسى كند . مؤلّف آيات فراوان درباره خورشيد ، ماه ، أوضاع ستارگان ، بروج ، صبح ، فلق ، شفق ، شب وروز ، شهابها ، ظل ، ماه‌ها ، ماه‌هاى حرام ، فرق ميان سال‌هاى قمري وشمسي را بر شمرده است وهمچنين دانش جغرافيا ، ستارگان بىشمارى كه اعداد وأرقام براي شمارش آنها كم وكوتاه است :
إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلافِ اللَّيْلِ وَالنَّهارِ لَآياتٍ لِأُولِي الْأَلْبابِ . . .
رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلًا
« 1 » .
خورشيد اين كره با عظمت ميليون‌ها بار بزرگ‌تر از زمين است . درخشش آن با سرعت 300 كيلومتر در ثانيه طي 9 دقيقه به زمين مىرسد ، چنان كه ستاره مشترى در 9 سال نوري وعيوق در 32 سال وثريا در 140 سال نوري . وتعداد ستارگان در كهكشان‌ها وكهكشان راه شيرى را به جز خداوند نمىداند :
سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الْآفاقِ وَفِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ أَ وَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ
« 2 » .
بارى مشهورترين صورت‌هاى فلكى 48 تا است كه 21 تاى آن در نيمكره شمالي فضا و 15 تا در جنوب و 12 تا در دايرة البروج قرار دارند :
تَبارَكَ الَّذِي جَعَلَ فِي السَّماءِ بُرُوجاً
Footnote
( 3 ) * . تحقيق محمّد سعيد حنبلي ، دمشق ، محمّد هاشم كتبي ، 1976 م ، 112 ص .
( 1 ) . آل عمران ( 3 ) : 190 - 191 .
( 2 ) . فصلت ( 41 ) : 53 .