هنوز نزديك أفق ، ابرهاى طوسي ضخيم ديده مىشدند . امّا خوشبختانه در رصد ما مشكل ايجاد نمىكردند . به سبب وجود اين ابرها مشاهدهء موقعيت غروب خورشيد وسنجش زمان دقيق غروب ممكن نبود .
البتة محاسبات بعدى ما نشان داد كه خورشيد در ساعت 32 : 17 دقيقه در اين أفق غروب كرده بود . چون تنظيم تئودوليت با جهت شمال جغرافيايى وقتگير بود ، ترجيح داديم كه وقت را براي تنظيم آن از دست ندهيم . خوشبختانه اختلاف سمت مكان غروب خورشيد با ماه كم بود . ( حدودا 2 درجه ) ضمنا ارتفاع ماه را هم قبلا محاسبه كرده بوديم .
در نتيجة چندان نيازى به تعيين مكان دقيق ماه در آسمان نداشتيم وبا تراز كردن تئودوليت ديد مناسبى از صفحهء أفق پيدا كرديم .
به هر حال چند دقيقه پس از غروب خورشيد رصد را شروع كرديم . آسمان نزديك أفق روشن بود ، ويافتن هلال كم نور وباريك ماه در چنان وضعيتى دشوار .
حدود 31 دقيقه از غروب خورشيد مىگذشت . امّا از ماه خبري نبود . ناگهان يكى از دوستانمان با شادى فرياد زد دارم هلال را مىبينم !
با شنيدن اين خبر سرما را فراموش كرديم . با دوربين به قسمتى از آسمان كه دوستمان اشاره مىكرد ، نگاه كرديم . خدايا چه صحنهء زيبا وشگفتانگيزى بود ! هلال كم نور وباريك ماه مانند تار مويى به نظر مىرسيد . ساعت 3 : 18 دقيقه بود . پس از اين حدود 10 دقيقه توانستيم اين هلال زيبا را با دوربين مشاهده كنيم . با تمام تلاشهايى كه كرديم ، متأسفانه نتوانستيم هلال ماه را با چشم غير مسلح مشاهده كنيم ، وسرانجام هلال در پشت ابرهاى نزديك أفق پنهان شد .
پس از اينكه آسمان تاريك شد ، تصميم گرفتيم كه قدر سطحى ماه را تخمين بزنيم .
يعنى بررسى كنيم كوچكترين منطقهاى كه ما در دوربين در سطح ماه مىديديم ، به طور تقريبي چه قدرى داشته است ؟ براي اين منظور از ستارهها كمك گرفتيم . در دوربين درخشندگى ستارهها را با درخشندگى سطحى ماه مقايسه كرديم . البتة اين مقايسه ذهني صورت مىگرفت . سرانجام همهء دوستان درخشندگى ستارهاى را با درخشندگى سطحى ماه تقريبا برابر تشخيص دادند .
بعدا با مراجعه به اطلس متوجه شديم ، كه آن ستاره از قدر 7 است . اين بررسى تأييدى
رؤيت هلال ( فارسي ) — صفحة 3054
مساهمون: رضا مختاري
ص٣٠٥٤