تكبير گفت كه اين عادت اهل سنّت بود . ازاينرو ، عيسى بن زيد بر او اعتراض كرد ، و شكى نيست كه جدا شدن اين عده از زيديان از ابراهيم ، يكى از عوامل شكست اوست . « 1 »
ياران عيسى بن زيد بسيارى از پيشنهادهاى سازنده را كه سرداران ابراهيم مطرح مىكردند ، نپذيرفتند ؛ مثلا ، اين پيشنهاد را كه ابراهيم شبانه به سپاه عيسى بن موسى يورش برد ، رد كردند و آن را كار دزدان دانستند . همچنين اين پيشنهاد را كه يكى از ياران ابراهيم گفته بود كه در بصره بمانند ، رد كردند و گفتند : « از پيش روى دشمنت بازمىگردى در حالى كه او را ديدهاى ؟ » همچنين با نظر حفر خندق ، دور اردوگاه ابراهيم موافقت نكرده ، گفتند : « بين خود و خداى خود حايل قرار مىدهى ؟ » « 2 » اما بايد انصاف دهيم كه ايشان در جنگ با سپاه عباسى ، رشادت و صلابت نشان دادند و در نتيجهء آن ، پانصد نفر از ايشان به شهادت رسيدند ، « 3 » اما اين خونها باعث آن نشد كه شكست به پيروزى تبديل شود .
هامش
( 1 ) . نشار ، نشأة الفكر الفلسفى فى الاسلام ، ص 180 .
( 2 ) . اصفهانى ، مقاتل الطالبيين ، ص 344 .
( 3 ) . مسعودى ، مروج الذهب ، ج 3 ، ص 308 .