امامان اهلالبيت ( ع ) آمده است كه :
( و حَقٌّ فيالأموالِ الزَّكاةُ ) « 1 »
يعنى : « و حق در اموال زكات است » و شايد سبب پوشيده ماندن آن بر مردم اين باشد كه چون خلفا خمس را ، پس از رسول خدا ( ص ) ، ساقط كردند و عملًا مصداقى جز « صدقات » براى « زكات » باقى نماند ، موضوع خُمس به تدريج فراموش گرديد و كار بدانجا رسيد كه در دورههاى اخير از كلمه « زكات » چيزى جز « صدقات » به ذهن نرسد !
3 - فَئ :
« فئ » در لغت به معناى « رجوع و بازگشت » است ؛ چنان كه به بازگشت سايه پس از زوال خورشيد « فَئ » گفته مىشود .
و « فَئ » در شرع اسلام ، چنان كه در لسالالعرب آمده به معناى : « اموال كفار است كه بدون جنگ به دست آمده » و : « اموالى است كه خداوند متعال به اهل دين خود بازگردانيده ، از اموال مخالفان دين كه بدون جنگ فراهم آمده ، يا از راه جلاى وطن و تخليه آن براى مسلمانان ، يا از راه مصالحه و پرداخت
« جزيه » كه به وسيله آن فِدا مىدهند و خون خود را حفظ مىكنند [ و در پناه اسلام در مىآيند ] كه اين مال همان « فَئ » است » . « 2 » خداوند در سوره حشر / 7 مىفرمايد :
( ما أَفاءَ اللَّهُ عَلى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرى فَلِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ
) يعنى : « و آنچه را كه خدا از اهل آن قريهها به رسولش بازگردانيد ، از آنِ خدا و رسول و خويشاوندان او ، و يتيمان و مسكينان و در راهماندگان است » .
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 2 ص 19 و 20 . تفسير عياشى ، ج 1 ص 252 ، و بحارالأنوار ، ج 68 ص 337 و 389 . لفظ حديث بدين صورت است : وَ حقٌ فى الاموال الزَّكاةُ .
( 2 ) . لسانالعرب ، مادّه « فىء » .