حديث نمىيابم . » « 1 »
قاضى عياش در جواب اين سخن كه مىگويد : بيش از اين تعداد [ دوازده نفر ] به ولايت رسيدند ، گفته است : « اين اعتراضى نادرست است . زيرا پيامبر صلى الله عليهوآله نفرموده است تنها دوازده نفر به ولايت مىرسند . البته اين تعداد به ولايت رسيدهاند و اين مطلب از اضافه شدن بر تعداد آنهامنع نمىكند . « 2 »
سيوطى در جواب آن سخنى را نقل كرده كه گويد :
« مراد حديث ، وجود « دوازده نفر خليفه » در طول دوران اسلام تا قيامت است كه عامل بر حق باشند ، اگرچه پى در پى نباشند . » « 3 »
در فتح البارى گويد :
« يقينا از اين تعداد [ دوازده نفر ] خلفاى چهارگانه درگذشتهاند ، و بقيه نيز ، به ناچار بايد تا پيش از برپايى قيامت ، تكميل گردد . » « 4 »
ابن جوزى گويد :
« بنابراين ، آنجا كه فرموده : « سپس فتنه و آشوب خواهد بود » ، مراد فتنههاى پيش از برپايى قيامت مانند : خروج دجال و بعد آن مىباشد . » « 5 »
سيوطى گويد : « از اين « دوازده نفر » خلفاى چهارگانه و حسن و معاويه و عبداللّه بن زبير و عمر بن عبدالعزيز ، اين هشت نفر ، روى كار آمدهاند و احتمال اينكه مهدى عباسى را هم به آنان اضافه كنيم - كه او در بين عباسيان همانند عمربن عبدالعزيز در ميان امويان است - و نيز ، طاهر عباسى را به خاطر عدالتخواهىاش ، باز هم دو نفر باقى و مورد انتظار است كه يكى از آنان مهدى آل محمد صلى الله عليه وآله از اهل البيت خواهد بود . » « 6 »
و نيز ، گفته شده :
هامش
( 1 ) . شرح ابن عربى بر سنن ترمذى ، ج 9 ، ص 68 - 69 .
( 2 ) . شرح نووى بر صحيح مسلم ، ج 12 ، ص 201 - 202 ؛ فتح البارى ، ج 16 ، ص 339 . عبارت متن از اوست ، در ص 341 نيز آن را آورده است .
( 3 ) . تاريخ الخلفاء ، سيوطى ، ص 12 .
( 4 ) . فتح البارى ، ج 6 ، ص 341 ؛ تاريخ الخلفا ، ص 12 .
( 5 ) . همان .
( 6 ) . الصواعق المحرقه ، ص 19 و تاريخ الخلفاء ، سيوطى ، ص 12 . بنابراين ، براى پيروان مكتب خلفا دو امام منتظر خواهد بود كه يكى از آنان مهدى عليه السلام است در حالى كه پيروان مكتب اهل البيت عليهمالسلام تنها يك امام منتظر دارند .