8 - امام باقر ( ع ) مرا به خواندن صحيفهى فرائض [ / احكام ارث ] واداشت ، صحيفهاى كه املاى رسول خدا ( ص ) و دستخط على ( ع ) بود و در آن چنين يافتم : « مردى كه دختر و مادر خود را بر جاى گذارد ، نصف ميراث از آنِ دختر است و . . . » « 1 »
9 - و گويد : « امام باقر ( ع ) مرا به خواندن صحيفهى فرائض ، كه املاى رسول خدا ( ص ) و دستخط على ( ع ) بود ، واداشت و در آن آمده بود : « سهام تعيين شده مشمول عَول [ / سرشكن ] نمىشوند . » « 2 »
زراره نيز بنابر روايت عمر بن اذنيه از اختلاف احكام ارث در كتاب على ( ع ) با آنچه كه نزد فقهاى مكتب خلفا معمول بوده ، به شگفت آمده است . بنگريد :
10 - عمر بن اذينه از زراره ، گويد : « از امام باقر ( ع ) دربارهى سهم الارث جدّ پرسيدم . فرمود : « كسى را نيافتم كه درباره آن سخنى جز رأى و نظر شخصى خود گفته باشد مگر اميرالمؤمنين ( ع ) را » گفتم : « خدايت خير دهد ، اميرالمؤمنين ( ع ) درباره آن چه فرموده ؟ » گفت : « فردا كه شد نزد من بيا تا آن را از روى نوشته بخوانى » گفتم : « خدايت خير دهد ، براى من بيان فرما كه بيان شما نزد من محبوبتر از آن است كه به خواندن نوشتهام وادارى . » دوباره فرمود : « آنچه به تو مىگويم بشنو ! فردا كه شد نزد من بيا تا آن را از روى نوشته بخوانى . » بعد از ظهر روز بعد - بين ظهر و عصر - نزد آن حضرت رفتم و خوش نداشتم جز در خلوت از او سئوال كنم ، زيرا بيم آن داشتم كه پاسخم را به خاطر حضور ديگرى با تقيّه گويد . هنگامى كه وارد شدم آن حضرت رو به فرزندش جعفر ( ع ) كرد و فرمود : « صحيفه احكام ارث را براى خواندن به زراره بده » سپس برخاست تا بخوابد و من و جعفر ( ع ) در اطاق مانديم و او برخاست و صحيفهاى چون ران شتر
هامش
( 1 ) . كافى 7 / 93 . من لا يحضره الفقيه 4 / 192 . تهذيب 9 / 270 . وسائل 17 / 463 .
( 2 ) . تهذيب 9 / 247 . وسائل 17 / 423 . .