باب سيزدهم در سعوطات و نطولات
سعوطى :
كه خداوند دماغ گرم و خشك را سود دارد ؛ صنعت آن : آب كاهو و روغن نيلوفر مساوى با دو مقدار شير زنان مىآميزند و به بينى چكانند و بركشند .
سعوطى :
كه درد سر گرم را سود دارد ؛ صنعت آن : روغن بادام تلخ و روغن زردآلوى تلخ و آب مرزنگوش بياميزند و به كار دارند .
طلاى صداع و سرسام گرم را :
بگيرند صندل سرخ و سفيد و نيلوفر و گل سرخ و تخم كاهو از هريك سه درم ، افيون و بيخ تفّاح از هريك يك مثقال ، زعفران يك درم ، ماميثا دو درم ، كوفته و بيخته ، به آب كاهو بسرشند و قرص سازند و در وقت حاجت به گلاب بسايند و طلا كنند .
نوع ديگر : بنفشه و بابونه و شبت و سبوس گندم و تخم خطمى و تخم كتان و آرد جو و حلبه و آرد گندم مساوى بجوشانند تا سبز شود و طلا كنند .
ضمادى :
كه آماس معده را سود دهد ؛ صنعت آن : بنفشه و آرد حلبه از هريك پنج درم ، گل سرخ سه درم ، مصطكى و سنبل از هريك دو درم ، خطمى و آرد جو از هريك چهار درم ، سعد و اذخر و قصب الذّريره از هريك دو درم ، كوفته و بيخته ، به لعاب كتان بسرشند و بر معده طلا كنند .
ضمادى كه هيضه باز دارد :
آرد جو و آب مورد تازه طلا كنند .
نوع ديگر : نان خشك كوفته با سركه طلا كنند .
نوع ديگر : اقاقيا و پوست انار ترش و عصارهء لحية التّيس از هريك پنج درم ، سماق و پوست جو از هريك ده درم ، در آب مورد و به و سيب بسرشند .
ضمادى كه جگر گرم را سود دهد :
صندل سفيد و بنفشه و بيخ خطمى و نيلوفر و آرد جو از هريك سه درم ، زعفران و كافور از هريك نيم درم ، موم سه درم ، روغن گل چندان كه