پيشگفتار
بخش اول اين كتاب در حقيقت مشروح فصول 14 و 15 كتاب تاريخ پزشكى ايران « 1 » است كه چند سال قبل كار تاليف آن را به پايان رساندم و در نتيجه برخى مطالب آن تا حدودى تكرار همان مطالبى است كه در كتاب مزبور آمده است . اما در بخشهاى دوم و سوم موضوعات كاملا تازهاى عنوان گرديده است ، مطالبى كه احتمالا در كتاب تاريخ پزشكى ايران از آنها فقط اسمى برده شده است .
بخش دوم ، يعنى جراحى در دورهء صفويه ، در سال 1966 به صورت جزوهء مستقلى از طرف
Pergamon Press of Oxford
چاپ و منتشر گرديده تدوين اين جزو در حقيقت هديهاى بود از طرف من به آكادمى بين المللى تاريخ پزشكى و اينك وظيفهء خود مىدانم كه از سازمان انتشاراتى
Pergamon
به خاطر اجازاى كه براى چاپ مطالب جزوهء مزبور در اين كتاب داده است تشكر نمايم . با وجود اين بايد يادآورى نمايم كه به منظور جلوگيرى از تكرار مطالبى كه در بخشهاى اول و سوم آمدهاند تغييرات عمدهاى در مطالب و نوشتههاى مزبور دادم .
پس از آنكه مقالهء جراحى در دورهء صفويه چاپ و منتشر گرديد ، كتابى كه من از وجود آن به كلى بىخبر بودم در پاريس چاپ و منتشر شد . نام اين كتاب « اولين كتاب خطى جراحى ترك » « 2 » مىباشد . انتشار اين كتاب به من امكان داد تا بهتوانم بسيارى از نكات تاريك و مبهم روشهاى جراحى در دورهء صفويه را روشن كنم . كتاب مزبور علاوه بر آن كه از نظر مطلب بسيار ارزشمند است ، داراى تعداد زيادى نقاشى به سبك مينياتور نيز مىباشد كه جنبهء تزئينى ندارند و براى توضيح چگونگى اعمال جراحى كشيده شدهاند و كتاب از اين نظر نيز واجد اهميت فراوان و منحصر به فرد محسوب مىگردد .
كتاب مورد بحث از نظر مطالبى كه در اين كتاب مورد تحقيق و بررسى قرار گرفتهاند واجد اهميت فراوان مىباشد زيرا اگرچه به ظاهر كتابى است كه دربارهء ايران و ايرانيان نمىباشد ، اما به علت روابط بسيار نزديكى كه در زمان قبل از صفويه و صفويه بين ايران و عثمانى وجود داشت ، بدون شك مىتوان گفت كه اطباى ايرانى نيز از روشهاى مزبور اطلاع داشته و به همان شيوه عمل مىكردهاند .
نويسندهء كتاب شرف الدين بن صعابونى است و كتاب خود را در سال 1465 ميلادى به نام سلطان محمد فاتح كرده است . اين كتاب در واقع ترجمهاى است از كتاب التشريف
هامش
( 1 ) - اين كتاب توسط مترجم كتاب حاضر ترجمه و منتشر گرديده است .
( 2 ) -Le Premier Manuscrit Chirurgical Turc