( تا پايان اين ابيات ) « 1 » و انتشار دادن ابنعبّاس - شاگرد اميرالمؤمنين عليه السلام تفسير قرآن را در ميان مردم مكّه ثابت و محقّق گشته است تا آنجا كه ابنتيميّه خود به آن اعتراف كرده است و از اين رو مردم مكّه را داناترين مردم به تفسير توصيف نموده است و در « الإتقان » چنين آمده است : « ابنتيميه گويد : داناترين مردم به تفسير اهل مكّه هستند ؛ چون آنان ياران ابنعبّاس مىباشند ، مانند مجاهد ، عطاءبنابورباح ، عكرمه بندهى ابنعبّاس ، سعيدبنجبير ، طاووس و غير آنان . » « 2 »
شام
امّا داناترين و فقيهترين مردم شام ، ابوالدرداء است كه از عبداللَّهبنمسعود آموخته و ابنمسعود از شاگردان اميرالمؤمنين عليه السلام است . ذهبى در شرح حال ابوالدرداء گويد : « او دانشمند مردم شام بود ، و قارى مردم دمشق و فقيه و قاضى آنان بود . » « 3 » و موفّقبناحمد مكّى گويد : از ابوالدرداء نقل شده است : دانشمندان سه نفرند . مردى در شام - يعنى خودش - و مردى در كوفه - يعنى عبداللَّهبنمسعود - و مردى در مدينه - يعنى على - پس آنكه در شام است از آنكه در كوفه است مىپرسد و آنكه در كوفه است از آنكه در مدينه است مىپرسد ، و آن كه در مدينه است از كسى نمىپُرسد . » « 4 »
هامش
( 1 ) . الاستيعاب 3 / 937 .
( 2 ) . الإتقان في علوم القرآن 2 / 190 .
( 3 ) . تذكرة الحفاظ 1 / 24 .
( 4 ) . مناقب اميرالمؤمنين / 55 .