أثر الأعقاب . أما إنّكم ستلقون بعدي ذلّا شاملا ، و سيفا قاطعا ، و أثرة يتّخذها الظّالمون فيكم سنّة . ( 2 ) قال السّيد الرّضى رضى الله عنه : قوله عليه السلام « و لا بقي منكم آبر » يروى على ثلاثة أوجه : أحدها أن يكون كما ذكرناه : بالراء ، من قولهم رجل آبر للذي يأبر النخل - أي : يصلحه - و يروى « آثر » يراد به يأثر الحديث أي يحكيه و يرويه ، و هو أصح الوجوه عندي ، كأنه عليه السلام قال : لا بقي منكم مخبر و يروى « آبز » - بالزاي المعجمة - و هو الواثب ، و الهالك أيضا يقال له : آبز . اثر عقب ها ، بدان بدرستى كه شما [ را ] زود بود كه فرا رسد بعد از من حقارت عام ، و شمشير برنده ، و روايتى و نشانى كه فرا گيرند آن را ظالمان در ميان شما سنّتى و نهادى . ( 2 ) [ گفت سيد رضى ، خدا از وى خشنود باد ] : گفتار او ، عليه السّلام : « و باقى نماند از شما صلاح آورنده » ، روايت كرد [ ه ] اند [ آبر را ] بر سه وجهها : يكى آن است كه باشد چنان كه ياد كرديم آن را به « راء » ، از گفتار ايشان [ است ] كه : مردى آبر ، آنك گشن دهد نخل را ، يعنى به صلاح آورد آن را .
و روايت كرد [ ه ] اند : [ آثر ] ، برگزيننده ، [ كه ] مى خواست به او برگزيند حديث را ، اى حكايت كند و روايت كند آن را ، و او صحيح ترين وجهها است نزديك من ، گويى كه او ، عليه السّلام ، گفت : « و باقى نما [ ند ] از شما خبر دهنده [ اى ] » .
و روايت كردند : « آبز » به زاء عجمه كرده ، و آن جهنده است ، و هلاك كننده نيز گويند مر آن را « آبز » .
نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 105
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص١٠٥