در اين صورت سهم اينان ( زوج يا پدر و مادر ) كم مىشود و كاستى 3 باقى مانده به ضرر آنان تمام مىشود ، در حالى كه در اين جا سود و منفعتى نبردهاند .
گفتار پايانى
سخنى از ائمّه ( ع ) در كتب حديث آمده و به گونهاى نقل اين سخن شايع است كه [ به اصطلاح اهل حديث ] به مرز استفاضه خواهد رسيد ، چنان كه به بيش از دوازده روايت كه همه را شيخ در تهذيب « 1 » آورده ، مىرسد و هيچ روايتى كه مخالف و متضاد با اين احاديث باشد ، نقل نشده و آن سخن اين است : « إنّ شيعتهم في حلّ في حقوقهم » يعنى شيعيان در استفاده از حقوق ائمّه ، معاف و بخشوده شدهاند . از جمله حديثى است طولانى كه حارث بن مغيره از امام صادق ( ع ) نقل كرده است :
كليّهء كسانى كه از پدرانم پيروى كرده و دوست دار آنان باشند ، مىتوانند از حقوق ( اموال ) مان كه نزدشان باشد استفاده نمايند . پس هر كس كه شاهد و ناظر اين حكم باشد و آن را شنيده ، به هر كس كه غايب است و نشنيده ، برساند . « 2 »
حديث ديگرى است كه على بن مهزيار نقل مىكند ، او مىگويد :
در اثرى به خطّ امام باقر ( ع ) و به خط خود وى خواندم :
مَن أعوزه شىء مِن حقّى فهو في حلّ ؛ هر كس بخشى از حقوقم را نتوانست بپردازد ، معاف و بخشوده است . « 3 »
هامش
( 1 ) . ر . ك : تهذيب ، شيخ طوسى ، ج 4 ، ص 146 - 136 ، احاديث 381 و 389 و 398 و 405 .
( 2 ) . تهذيب ، ج 4 ، ص 143 ، ح 399 .
( 3 ) . تهذيب ، ج 4 ، ص 143 ، ح 400 .