« آيا شما اهل ايمانيد ؟ پس ساكت شدند . مردى گفت : آرى اى پيغمبر خداى . فرمود :
علامت ايمان شما چيست ؟ گفت : در زمان وسعت و رخاء ، خداى را شكر مىگزاريم و در نزول رنج و بلا ، صبر مىآوريم و رضاى خاطر به قضاى الهى مىسپاريم . فرمود : به اين صفات ، از اهل ايمانيد قسم به پروردگار كعبه . »
[ و قال - صلى الله عليه و آله - « في الصبر على ما يكره خير كثير . » ]
« 1 » : و حضرت مسيح - على نبينا و عليه السّلام - فرموده است :
« انكم لا تدركون ما تحبون الا بصبركم على ما تكرهون . »
: « به درستى كه شما نمىتوانيد رسيد به آنچه دوست مىداريد جز به صبر و تحمل آنچه ناخوش مىشماريد . » و فرموده است صلى الله عليه و آله و سلم :
« لو كان الصبر رجلا لكان كريما . »
« 2 » :
« اگر صبر به هيأت و زىّ مردى در ميان مردم مىآمد ، مردى كريم بود و كرامت خود را مشهور مىنمود . » و حضرت امير المؤمنين - عليه السّلام - فرموده است :
« بنى الاسلام على اربع قوائم اليقين و الصبر و الجهاد و العدل . »
« 3 » : « اسلام بر چهار پايه بنا شده است : نخست يقين است ، دويّم صبر است سيّم جهاد است و چهارم عدالت است . » و نيز مىفرمايد :
« الصبر عن الايمان بمنزلة الرأس من الجسد و لا جسد لمن لا رأس له و لا ايمان لمن لا صبر له . »
« 4 » : « صبر نسبت به ايمان ، در منزلت ، سرى نسبت به بدن است و بدنى نيست آن را كه سر در بدن ندارد و بر اين دستور آن را كه صبر نباشد ، ايمان نمىتواند داشت . » و نيز فرموده است :
« عليكم بالصبر فانّه به يأخذ الحازم و اليه يعود الجازع . »
: « بر شما باد به شكيبايى ! به درستى كه آن كه همّت به امرى گمارد ، بايد شكيب آرد و آنكه از حادثه بيتاب شود ، بايد بازگشت به شكيبايى نمايد » .
و نيز فرموده است :
« ان صبرت جرت عليك المقادير و انت مأجور و ان جزعت
هامش
( 1 ) در نسخهء سنگى موجود نيست .
( 2 ) تنبيه الخواطر 1 : 40 ؛ الجامع الصغير 2 : / 434 منتخب كنز العمال 1 : 208 .
( 3 ) نهج البلاغه 3 : 157 با تفاوت در الفاظ آن .
( 4 ) نهج البلاغه 3 : 168 ؛ الكافى 2 : 72 ؛ جامع الاخبار : 135 با تفاوت اندكى . همچنين اين روايت را التمحيص : 64 ؛ مشكاة الانوار : 21 با تفاوتهايى در الفاظ آن نقل نمودهاند .